Vaak tweede prothese nodig bij heup- of knieartrose

Een derde van de mensen met artrose wordt na een eerste heup- of knieprothese na ongeveer twee jaar nogmaals geopereerd voor een tweede prothese. Meestal betreft het dan hetzelfde gewricht aan het andere been. Vrouwen, mensen met een hoger BMI en jongere patiënten lopen meer risico op meerdere prothesen. Dat blijkt uit onderzoek vanuit de afdeling Orthopedie van het Leids Universitair Medisch Centrum. “Met deze uitkomsten kunnen we patiënten gerichter informeren”, vertelt onderzoekster en wetenschapscoördinator Daisy Latijnhouwers.

Er zijn verschillende behandelmogelijkheden voor artrose. Uiteindelijk kan een prothese-operatie nodig zijn. In de LROI-database, die al vanaf 2007 gegevens bijhoudt over prothesiologie in Nederland, waren voor dit onderzoek data beschikbaar van 140.400 patiënten met een heupprothese en 140.200 patiënten met een knieprothese. “We zijn nagegaan hoe vaak patiënten meerdere heup- en knieprothesen krijgen, wat de gemiddelde tijd is tussen de eerste en de daaropvolgende prothese en in welke volgorde meerdere prothesen werden geplaatst”, vertelt Latijnhouwers. “Met patiëntkarakteristieken zijn we ook nagegaan welke patiënten meer risico hebben op meerdere protheses. Daarnaast hebben we zelfgerapporteerde uitkomsten over fysiek functioneren en pijn vergeleken tussen patiënten met meerdere prothesen en patiënten met één prothese.”

Relevante informatie

De studie geeft inzicht in onder andere de kans dat iemand na een gewrichtsprothese binnen tien jaar opnieuw een prothese nodig heeft. Die kans is ruim 30%, zegt Latijnhouwers. “Dat is voor de patiënt relevante informatie die een arts nu kan vertellen en bespreken in de spreekkamer. Het is een aanzienlijk percentage, waarvan behandelaars zich denk ik nog niet bewust waren. We weten nu ook patiëntfactoren die een risico vormen voor het krijgen van een extra prothese: vrouwelijke patiënten, lagere leeftijd en mensen met een hoog BMI.”

Opvallend was dat heel vaak hetzelfde gewricht aan de andere kant werd geopereerd: bij 83% van de patiënten die een tweede gewrichtsoperatie ondergingen, was dat aan hetzelfde gewricht aan het andere been. “Het komt veel minder vaak voor dat een ander gewricht aan dezelfde kant wordt vervangen”, zegt Latijnhouwers. “De uitkomsten na een jaar was bij patiënten met meerdere prothesen statistisch gezien iets slechter dan bij één prothese, maar de klinische relevantie van deze verschillen was klein.”

“Als je op relatief jonge leeftijd al een eerste prothese krijgt, vergroot dat de kans op meerdere prothesen”

Beter informeren

Latijnhouwers vindt het belangrijk dat nu meer bekend is over dit soort percentages. Zij merkt dat ook aan de positieve reacties die zij heeft gekregen op de publicatie. Binnen de orthopedie is wel bekend dat artrose vaak meerdere gewrichten aantast, maar nog niet hoe vaak dat gebeurt. “Vanwege onder andere vergrijzing en toename van overgewicht zijn er steeds meer patiënten die een prothese krijgen. Daarnaast worden ook steeds vaker jongere patiënten geopereerd, die nog in hun werkzame leven zijn. Als je op relatief jonge leeftijd al een eerste prothese krijgt, vergroot dat de kans op meerdere prothesen. Orthopeden willen daarom patiënten beter kunnen informeren, ook gezien het ‘samen beslissen’ wat steeds vaker gebeurt in de zorg. Als patiënt weet je dan beter waar je aan toe bent en wat je kunt verwachten. Overigens is de kans op meer dan twee prothesen binnen tien jaar klein: minder dan 4%. Dat is eveneens relevante informatie voor de patiënt.”

“Als iemand nog werkzaam is, heeft dit mogelijk grote impact op het arbeidsproces”

Grote impact

De belangrijkste conclusie uit de studie is volgens Latijnhouwers dat een tweede heup- of knieoperatie vaak voorkomt bij artrosepatiënten. De tijd tussen de eerste en de tweede prothese is gemiddeld iets meer dan twee jaar. “Dat is niet erg lang, vooral gezien het herstelproces na de eerste operatie. Het kan dus voorkomen dat een patiënt na de eerste operatie en het daarbij horende herstel dus al na twee jaar weer hetzelfde traject door moet. Als iemand nog werkzaam is, heeft dit mogelijk grote impact op het arbeidsproces en contacten met collega’s. Ook heeft dit gevolgen voor de sociale context van de patiënt: men brengt mogelijk minder tijd door met vrienden en familie of neemt minder deel aan de maatschappij, terwijl die wens wel bestaat.”

Het onderzoek is gedaan naar de heup en de knie. “Maar artrose kan meer gewrichten treffen”, besluit Latijnhouwers. “Het is interessant om ook daarvoor gegevens te gaan analyseren, om daarmee de volledige impact van meerdere prothesen in kaart te brengen.”

Lees meer over: