Valpreventieproject versterkt positie apotheek in de wijk

De apotheek is de spil in de wijk, dat is de overtuiging van apotheker Marjo Toemen. Vanuit haar apotheek in Eindhoven zette ze verschillende projecten op, waaronder een project over valpreventie. Mensen ouder dan 65 jaar met een mogelijk verhoogd valrisico verwijst zij door naar de fysiotherapeut. Waar nodig en gewenst geeft ze advies over de aanpassing van medicatie die het valrisico verhoogt.

Marjo Toemen, werkzaam in BENU-apotheek Cassandraplein, is een apotheker die graag allerlei projecten opzet en overal mogelijkheden ziet tot samenwerking. Volgens haar is dat de kracht van de apotheek in de wijk. Door allerlei samenwerkingsverbanden met andere zorgverleners in de eerste lijn te creëren, is het makkelijker om patiënten die écht zorg nodig hebben te ‘vangen’ en van de juiste zorg te voorzien. In een tijd van vergrijzing, toenemende zorgkosten en personeelskrapte in de zorg is preventie belangrijker dan ooit. “Het is daarom cruciaal dat de apotheek als gebouw in de wijk in stand blijft, ondanks de neiging van zorgverzekeraars om de medicatievoorziening steeds verder te centraliseren. Wij zijn de meest toegankelijke zorgverlener. Mensen kunnen altijd zomaar bij ons binnenlopen. Met bijvoorbeeld voorlichting over preventie kunnen we bijdragen aan het gezond ouder worden van de inwoners van de wijk.”

Valpreventie

Deze kracht van de apotheek benut Toemen ook in het valpreventieproject van de gemeente Eindhoven, in het kader van de Ketenaanpak Valpreventie. Als eerste van de 31 apotheken in Eindhoven sloot ze zich in 2024 aan bij dit gemeentelijke valpreventieproject. “Valpreventie is iets waar apothekers best nog wat meer oog voor mogen hebben. Sommige apothekers zeggen: ‘Dat is niet mijn ding’. Maar als apothekers zien we welke medicatie patiënten gebruiken en weten we welke geneesmiddelen hun valrisico verhogen. Denk aan benzodiazepines, anti-epileptica, bloeddrukverlagers en parkinsonmedicatie. Het voorkómen van vallen is cruciaal, omdat na een eerste val de kans groot is dat iemand chronisch zorgbehoevend wordt.”

“We benadrukken het belang van goed bewegen om vallen te voorkomen”

Warme overdracht

Binnen de eerste lijn werkt Toemen nauw samen met de fysiotherapeuten. De afspraak is dat Toemen in haar apotheek de patiënten met een mogelijk verhoogd valrisico ‘vangt’, waarna ze deze via een ‘warme overdracht’ doorverwijst naar een fysiotherapeut. “Als wij op het recept zien dat iemand 65 jaar of ouder is, geven we een zogeheten ‘very brief advice’. Dat zijn adviezen op één A4 die in vijf minuten te bespreken zijn. We vertellen de patiënt dat vanaf de leeftijd van 65 jaar het risico op vallen sterk toeneemt en geven aan dat de apotheek en de gemeente Eindhoven samen een gratis valtraining bij de fysiotherapeut aanbieden als het valrisico verhoogd blijkt te zijn. We benadrukken het belang van goed bewegen om vallen te voorkomen. Aansluitend vragen we de patiënt of we zijn of haar valrisico mogen inschatten aan de hand van drie vragen: bent u gevallen in het afgelopen jaar? Bent u bang om te vallen? Heeft u moeite met bewegen, lopen of het bewaren van uw evenwicht? Bij een positief antwoord hierop vragen we of het goed is dat de fysiotherapeut belt voor een afspraak. Inmiddels doen in Eindhoven acht apotheken mee met het opsporen van 65-plussers met een verhoogd valrisico. De bedoeling is dat alle apotheken gaan meedoen.”

Farmaceutisch consult

Op hun beurt kunnen fysiotherapeuten patiënten terugverwijzen naar de apotheker voor advies over eventuele aanpassing van hun medicatie, vertelt Toemen “Dit jaar heb ik al bij vier patiënten een farmaceutisch consult gehouden om te kijken of aanpassing van de medicatie nodig was vanwege het valrisico. Zo nodig paste ik dit in overleg met de huisarts aan.” Toemen nam ook het apotheekteam mee in het project over valpreventie. “Fysiotherapiestudenten hebben een lespakket ontwikkeld voor apothekersassistenten dat geschikt is voor een lunchbijeenkomst. Dit gaat in op de achtergrond van valpreventie en concrete interventies. Het lespakket kan iedereen die dat wil van me krijgen.”

“We mogen geen patiënten ‘vangen’ op basis van een zoekactie in ons computersysteem”

Geheimhouding

Het valpreventieproject wordt gesubsidieerd door de gemeente Eindhoven, waarbij de fysiotherapeuten de ‘hoofdaannemers’ zijn. De deelnemende apothekers declareren hun kosten jaarlijks bij de fysiotherapeuten. Toestemming van de gemeente voor deelname van de apotheken aan dit project was best nog een ding, vertelt Toemen. “We moesten aan een uitgebreid protocol voor geheimhouding voldoen. We mogen in dit project patiënten niet ‘vangen’ op basis van een zoekactie naar valrisicoverhogende medicatie in ons computersysteem, maar alleen op basis van de vragen die patiënten zelf beantwoorden. Overigens werkt dit zeer goed, want fysiotherapeuten geven aan dat ze hierdoor veel meer patiënten binnenkrijgen voor screening op valrisico dan voorheen.”

Ga de buurt in

Toemen roept collega-apothekers op om vooral aan de slag te gaan om de eerste lijn te versterken. De tijd is er volgens haar rijp voor. “De overheid benadrukt in haar ‘Visie op de eerstelijnszorg 2030’ het belang van een hecht team in de wijk. Daarnaast is er het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), dat gericht is op preventie, samenwerking tussen het sociale domein en het zorgdomein en het verminderen van personeelstekorten. Bij veel eerstelijnsprojecten grijpen deze visies in elkaar. Zo kunnen we op een mooie manier samenwerking binnen de eerste lijn oefenen. Ga als apotheker daarom de buurt in. Wij zijn de club in de eerste lijn die het beste zichtbaar is voor patiënten. Wij zijn voor hen het best benaderbaar. Onze kracht is dat we kunnen helpen de eerste lijn toegankelijk te houden.”

Lees meer over: