DOQ

Verplichte zelfzorg voor artsen? Antoinet Oostindiër vindt van wel

Steeds meer artsen zoeken hulp bij psychische klachten en dat is een goed teken, stelt psychiater Antoinet Oostindiër. Sinds 2013 biedt ze vanuit de gespecialiseerde GGZ-instelling Aerrea hulp aan artsen en andere zorgverleners. Dat het aantal zorgmedewerkers dat bij Aerrea aanklopt blijft groeien, komt niet alleen door de huidige werkdruk. “Ook specifieke persoonlijkheidskenmerken van veel artsen zorgen voor psychische kwetsbaarheid. Daar zou meer aandacht voor moeten zijn.”

Van nature zijn de meeste artsen geen hulpvragers maar vooral hulpverleners. Die eigenschap komt volgens Antoinet Oostindiër in veel gevallen voort uit parentificatie. Oftewel een jeugd waarin ze zich verantwoordelijk voelden voor het welbevinden van een ouder of ander familielid. Jeugdtrauma’s komen ook vaak voor onder artsen. “Tel daarbij de ingrijpende werkervaringen en hoge werkdruk op, dan is het niet zo gek dat binnen de artsenberoepsgroep het aantal psychische klachten bovengemiddeld is.”

“We leren zorgverleners om hun beschermende witte jas uit te doen. Ze mogen hier patiënt zijn”

Psychiater Antoinet Oostindiër

Gelijkwaardig

Oostindiër is zelf ervaringsdeskundige. Aanvankelijk koos ze voor een huisartsencarrière uit angst dat de psychiatrie te dichtbij zou komen. Maar als huisarts bleef de interesse voor psychische aandoeningen kriebelen. Toen ze tijdens intervisies ontdekte dat veel collega-artsen net als zij worstelden met hun psychisch welzijn, besloot ze alsnog de opleiding tot psychiater te volgen en zich te richten op de begeleiding van zorgverleners.
Aerrea is gevestigd in een verbouwde boerderij net buiten Amsterdam. Het team bestaat uit 15 professionals die eveneens zelf ervaring hebben met psychische klachten. “Juist daardoor voelen artsen zich op hun gemak. Herkenning is een belangrijk onderdeel van onze begeleiding. Iedereen is hier gelijkwaardig. We leren zorgverleners om hun beschermende witte jas uit te doen. Ze mogen hier patiënt zijn.”

“Zorgverleners zitten erg in hun hoofd. Wij zetten daarom de connectie met het lichaam en de emoties op de voorgrond”

Non-verbale therapieën

Zo’n 250 patiënten zijn tegelijk in zorg binnen Aerrea, voornamelijk artsen. De meeste klachten waarmee ze aankloppen zijn depressie, angststoornissen en afgeleide problemen zoals verslaving aan alcohol of andere verzachtende middelen. Behalve persoonlijke sessies krijgen de patiënten groepstherapieën die altijd een dagdeel in beslag nemen. Veel aandacht is er voor non-verbale therapieën: beeldende therapie, drama, danstherapie. “Want”, zo zegt Oostindiër, “zorgverleners zitten erg in hun hoofd, ze praten alles recht wat krom is. Wij zetten daarom de connectie met het lichaam en de emoties op de voorgrond.”

“Een paard geeft gewoon een ongefilterde reactie terug als je door je uitstraling te veel druk zet”

Seizoenen en buitenleven

Ook de seizoenen en het buitenleven rond de boerderij speelt een prominente rol. Weer of geen weer, iedereen begint een sessie in de weilanden om vanuit het lichaam contact te maken met de omgeving. Met paarden worden spiegeloefeningen gedaan. De patiënt moet bijvoorbeeld het dier – non-verbaal en zonder aanraken – naar een bepaalde plek geleiden. “Paarden geven niets om al je kennis, of dat je lid was van het corps. Ze laten je verfijnd zien wat er gebeurt. Als je door je uitstraling te veel druk zet, geeft een paard gewoon een ongefilterde reactie terug. Zo komen patronen bloot te liggen.”

“Waarom geen puntensysteem voor zelfzorg en coaching, net zoals we dat hebben voor inhoudelijke nascholing”

Gereguleerd zelfzorgsysteem

De behandelingen duren over het algemeen langer dan in de reguliere ggz, met name doordat artsen lang wachten voordat ze hulp zoeken. Ze zijn vaak bang voor een diagnose en een stigma. Artsen die wel elders in zorg zijn geweest, zijn daar vaak onderbehandeld doordat ze de schone schijn lang wisten op te houden. Hulpverleners binnen Aerrea prikken daardoorheen en zijn stevig genoeg om daarmee om te gaan. Oostindiër is groot voorstander van een gereguleerd zelfzorgsysteem voor zorgverleners. “Als beroepsgroep moeten we gaan inzien dat we risico’s lopen, en daar structureel alert op zijn. Dus waarom geen puntensysteem voor zelfzorg en coaching, net zoals we dat hebben voor inhoudelijke nascholing? Maak het normaal dat je een paar gesprekken voert nadat je iets naars hebt meegemaakt. Dat voorkomt veel ellende.“

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx