vNOTES: geen littekens op buik, veilig én snel

Het verwijderen van een baarmoeder is een emotionele ingreep. Hoe fijn is het dan als er een techniek is die leidt tot een kortere operatietijd, sneller herstel, minder pijn en even veilig is. “Dankzij de vNOTES-techniek kunnen vrouwen vaak nog dezelfde dag naar huis”, zegt gynaecoloog Huib van Vliet van het Catharina Ziekenhuis.

Gynaecoloog Van Vliet verdiept zich voor zijn werk vooral graag in nieuwe technieken en evidence based geneeskunde. “Ik richt me daarbij vooral op vrouwen die een ingreep moeten ondergaan vanwege goedaardige aandoeningen zoals hevig menstrueel bloedverlies, buikpijn, adenomyose of vleesbomen. Vandaar dat de innovatieve vNOTES-techniek op mijn pad kwam.”

vNOTES

In 2019 werd in Nederland de eerste ingreep gedaan met vNOTES, een techniek om de baarmoeder via een natuurlijke holte te verwijderen. “NOTES staat voor natural orifice transluminal endoscopic surgery. Oftewel opereren via de natuurlijke lichaamsholtes zoals de slokdarm, maag, rectum en vagina. De V staat voor vaginal. Het is eigenlijk een combinatie van twee bestaande technieken die zijn samengevoegd”, legt Van Vliet uit. “Traditioneel voerden we een baarmoederverwijdering uit via een snee in de buik of via de vagina, waarbij we met klemmetjes de baarmoeder losmaken. De vaginale techniek geniet daarbij de voorkeur, omdat vrouwen hiervan sneller herstellen. Daar is later de kijkbuisoperatie aan toegevoegd, waarbij we via kleine gaatjes in de buik de baarmoeder verwijderen.

De vNOTES-techniek is een combinatie van die laatste twee. Je opereert met een kijkbuis via de schede. Eerder was dat niet mogelijk, omdat je voor een kijkbuisoperatie lucht in de buik nodig hebt zodat je ruimte hebt om te opereren en alles goed kunt zien. En die lucht ontsnapt als we via de schede opereren. Door een soort ring via de vagina in de buik te brengen en deze af te sluiten, kan de lucht niet meer ontsnappen.” De ingreep is overigens niet voor iedereen geschikt. “Bij twee of meer keizersnedes, radiotherapie, bekkenontstekingen of uitgebreide endometriose raden we het af. Dan hanteren we de kijkbuisoperatie via de buik.”

Belgische studie

In België is een gerandomiseerde studie uitgevoerd, waarin een hysterectomie volgens de vNOTES-techniek werd afgezet tegenover de kijkbuisoperatie via de buik. “Ten opzichte van de kijkbuisoperatie bleek dat de vNOTES-techniek een kortere operatietijd kent, vrouwen vaker op dezelfde dag naar huis konden en minder pijn hadden.”

“Ik ben er trots op dat de techniek zo breed in verschillende ziekenhuizen wordt onderzocht”

Unieke samenwerking

De Belgische gerandomiseerde studie omvatte slechts zeventig vrouwen, waarvan 35 zijn geholpen met vNOTES en 35 laparoscopisch. Inmiddels is er in ons land een cohort studie gedaan naar hoe veilig en effectief de techniek is in de dagelijkse praktijk. In totaal zijn 673 vrouwen (van gemiddeld 45 jaar met diverse indicaties voor een hysterectomie) in vijftien Nederlandse ziekenhuizen geopereerd. Gynaecologen die in het Zuyderland Ziekenhuis in Heerlen en het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven waren getraind, voerden de operatie uit. Al die gynaecologen hebben vanaf de eerste ingreep de data van hun operaties bijgehouden, zoals operatieduur, noodzaak tot conversie (overschakelen van de ene op de andere variant) en het aantal en type complicaties. “Dat is werkelijk uniek te noemen en ik ben er ook heel trots op dat een nieuwe techniek zo breed in verschillende ziekenhuizen wordt onderzocht.”

Geïnteresseerde gynaecologen werden in een tweedaagse cursus onderwezen in de techniek. Tijdens deze cursus wordt theorie afgewisseld met live chirurgie en praktische oefeningen op modellen. Vervolgens verrichten de gynaecologen de eerste ingrepen met ondersteuning van een proctor (gynaecoloog die ervaren is in de vNOTES-techniek) in hun eigen ziekenhuis. Van Vliet trainde zelf in drie ziekenhuizen gynaecologen. “Door de deelnemers aan de cursus heeft de techniek zich over de ziekenhuizen verspreid. We hebben toen meteen overal aangegeven dat we graag vanaf de invoering de uitkomsten van de operaties, zoals operatietijd, conversies, bloedverlies en dergelijke, bij wilden houden om deze te spiegelen met andere hysterectomietechnieken. Vrijwel iedereen wilde daar graag aan meewerken.”

Korte leertijd

De studie bevestigde het eerdere beeld van onze zuiderburen: een snelle operatietijd, een laag aantal complicaties, weinig conversies, en lage pijnscores. Daar komt nog bij dat de ingreep niet moeilijk is aan te leren, omdat het een combinatie is van bestaande technieken die iedere gynaecoloog tijdens zijn opleiding krijgt aangeboden. “De tijd om het te leren is relatief kort. Na ongeveer vijfentwintig ingrepen raak je wel vertrouwd met de techniek.”

“Voorlopige resultaten lijken de voordelen van de vNOTES-techniek die we eerder al vonden, te bevestigen”

Onbetwist de beste

De studie in de vijftien ziekenhuizen wordt over twee jaar herhaald. “En recent is er een Nederlandse gerandomiseerde studie afgerond waarbij de vNOTES werd afgezet tegen de vaginale techniek. De voorlopig gepresenteerde resultaten lijken de voordelen van de vNOTES-techniek die we eerder al vonden, te bevestigen. Ook gaan we starten met een studie om de kijkbuisoperatie via de buik tegen vNOTES af te zetten. Die twee willen we afronden zodat de voordelen van vNOTES onbetwist duidelijk worden.”

Referentie: Sluijter HMM, Bekkers IPW, Henschen R, et al. The Introduction of the vNOTES hysterectomy in the Netherlands: a nationwide cohort study. BJOG. 2025;132:1810-6.

Lees meer over: