DOQ

Voorkom aangeleerde hulpe­­loosheid: laat zorgprofessionals zelf met oplos­­singen komen

Een medewerker kaart iets aan. Er verandert niks. Ze doet het nog een keer. Weer niks. Op een gegeven moment stopt ze ermee, ook al is er later wél weer ruimte om iets te veranderen. Kjeld Aij, directeur van het thema Dijkzigt in het Erasmus MC en bestuurslid van V&VN, kent het fenomeen en gebruikt het als lens om naar zijn organisatie te kijken. Het helpt hem de vraag te beantwoorden: “Waar kan ik mijn professionals invloed geven zodat zij tot krachtige oplossingen kunnen komen?” ‘Je begint daar elke keer over. Houd er eens over op.’ Wie iets wil aankaarten of veranderen binnen de organisatie, kan hard geraakt worden door dit soort uitspraken. Logisch als dat boosheid en frustratie oproept. “Maar uiteindelijk kan er een moment komen dat die medewerker denkt: ‘laat maar’, en stopt met proberen. Ook als er later wel weer ruimte is. Dan wordt het zorgelijk”, zegt Aij over het mechanisme dat in de psychologie ‘learned helplessness’ wordt genoemd.1,2 “Aangeleerde hulpeloosheid is geen diagnose voor een individu, maar een bestuurlijke lens om naar een organisatie te kijken.” Allerlei externe factoren kunnen het lastig maken om iets te veranderen. Soms is de tijd of het geld er simpelweg niet om iets te veranderen in de organisatie, of het is niet het goede moment. Toch hoeft dat niets te maken te hebben met aangeleerde hulpeloosheid. “Er is bijna altijd enige invloed, hoe klein ook”, meent Aij. “Maar iemand die herhaaldelijk heeft ervaren dat zijn inbreng niets verandert, gelooft daar op een gegeven moment niet meer in.” Foto: Levien Willemse “Boosheid en frustratie zijn niet prettig, maar ze laten ook zien dat iemand nog betrokken is” Directeur Erasmus MC, Dijkzigt
 

Aanmelden

Meld u gratis aan om toegang te krijgen tot DOQ,
waar zorgprofessionals kennis en visie delen.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Apothekers krijgen vergoeding voor therapietrouw­gesprekken

Therapietrouwgesprekken door apothekers worden in Noord-Limburg bij wijze van proef vergoed. Apotheker Erna Mombarg legt uit wat deze gesprekken opleveren. “Ik krijg uit het hele land van collega’s reacties: ‘Hoe heb je dit voor elkaar gekregen?’”

Als oorlog de zorg op de proef stelt

Bij een grootschalig conflict zullen ook Nederlandse ziekenhuizen grote aantallen gewonde militairen moeten opvangen. Traumachirurg en militair Eelco Huizinga vertelt wat dat van de zorg kan vragen. “Als zorgprofessional moet je je afvragen: wat wordt er van mij verwacht?”

Wacht niet tot de patiënt zich uitspreekt

Patiënten lijken tegenwoordig mondiger dan ooit. Maar vijftig jaar onderzoek laat een ander beeld zien. Mondigheid blijkt bovendien niet alleen iets van de patiënt: ook de zorgverlener bepaalt hoeveel ruimte een patiënt krijgt, stelt Sandra van Dulmen.

Casus: vrouw met pijn op de borst na kankerdiagnose

Een 73-jarige vrouw bezoekt de Spoedeisende Hulp vanwege misselijkheid, kortademigheid en acute pijn op de borst. Een paar dagen ervoor kreeg zij te horen dat zij waarschijnlijk uitgezaaide alvleesklierkanker heeft. Wat is uw diagnose?

Gebrek aan samenwerking remt inzet van AI in de zorg

Veel AI-toepassingen voor de zorg bereiken de werkvloer niet. Sara Ben Hmido onderzocht welke barrières implementatie in de weg staan en legt uit waarom samenwerking vanaf het begin cruciaal is. “Als AI-ontwikkelaar moet je vanaf het begin optrekken met zorgverleners.”

Casus: vrouw met symptomatisch galsteenlijden zonder cholecystitis

Een 41-jarige vrouw bezoekt de SEH vanwege buikpijn. Echografie van het abdomen toont een dunwandige galblaas gevuld met concrementen en verwijde galwegen. De radioloog concludeert dat er sprake is van choledocholithiasis zonder cholecystitis. Wat is uw beleid?

Op het spoor van een intoxicatie

Volgens SEH-arts en toxicoloog Femke Gresnigt ontbreekt een intoxicatie nog te vaak in de differentiaaldiagnose. “Soms denken we daar pas aan als andere oorzaken zijn uitgesloten. Dan kan er al kostbare tijd verloren zijn gegaan.”

Casus: progressieve kortademigheid na embolisatie van een varicocele

Een 36-jarige man presenteert zich op de SEH met toenemende kortademigheid, hoesten, algehele malaise en koorts. Negen dagen ervoor heeft hij een endovasculaire embolisatie met cyanoacrylaat ondergaan vanwege een symptomatische varicocele. Wat is uw diagnose?

Meer halen uit bestaande medicijnen

Een verminderde nierfunctie betekende lange tijd dat pemetrexed geen behandeloptie was. Rob ter Heine en Nikki Bleijs-de Rouw onderzochten hoe dit toch veilig kan worden ingezet en lieten zien hoeveel winst te behalen valt met onderzoek naar bestaande geneesmiddelen.

Resistente schimmels: het ondergeschoven kindje in het gezondheidsdebat

Resistente schimmels vormen een groeiend maar nog onderbelicht gezondheidsrisico, waarschuwt Paul Verweij. Een internationale aanpak is hierbij nodig. “Tot vijf jaar geleden kenden wij Candida auris niet eens, nu verspreidt deze zich wereldwijd.”


Lees ook: Aanmelden

Naar dit artikel »

Lees ook: Inloggen

Naar dit artikel »