Vroeg starten met biological vergroot kans op behandel­succes bij jeugdreuma

Bij kinderen met niet-systemische jeugdreuma lijkt het moment waarop een biological wordt gestart van grote invloed te zijn op de werkzaamheid ervan: hoe minder tijd tussen de eerste symptomen en het begin van de behandeling, hoe beter de resultaten. Dat blijkt uit de internationale UCAN CAN-DU-studie. “Er lijkt duidelijk sprake te zijn van een ‘window of opportunity’”, stellen kinderreumatoloog-immunoloog en epidemioloog Joost Swart en immunoloog Sytze de Roock van het UMC Utrecht.

In Nederland krijgen jaarlijks 200 tot 300 kinderen de diagnose jeugdreuma. “Een kwart van de kinderen groeit er later overheen”, zegt Swart, “maar de meesten komen er maar moeilijk vanaf. We vermoeden dat dit mede komt door de manier waarop we hen nu behandelen.” De standaardbehandeling van niet-systemische jeugdreuma is al decennia methotrexaat. “We weten echter dat ongeveer de helft van de kinderen hier onvoldoende baat bij heeft, en dat een groot deel het middel slecht verdraagt”, legt Swart uit. “Van de systemische vorm van jeugdreuma is al langer bekend dat er een ‘window of opportunity’ bestaat en dat vroeg behandelen cruciaal is. In de UCAN CAN-DU-studie hebben we onderzocht of dit ook geldt voor niet-systemische jeugdreuma.”

Verzekeringskwesties

In totaal werden de gegevens van 130 patiënten uit Nederland en Canada uit een groter cohort geanalyseerd. De onderzoekers deelden hen in drie groepen in, afhankelijk van de tijd tussen het ontstaan van de symptomen en de start van de biological: binnen 6 maanden, tussen 7 en 12 maanden of tussen 13 en 24 maanden. “Wat opviel”, vertelt De Roock, “is dat in Canada vaak later werd gestart met biologicals, vooral vanwege verzekeringskwesties. We zagen een duidelijk verschil in behandelrespons, die bleek samen te hangen met de tijd tot het starten van een biological.” Van de patiënten die vroeg (binnen 6 maanden) waren gestart met een biological, had 83% binnen een half jaar inactieve ziekte. In de groep die pas na één tot twee jaar startte, was dat slechts 57%.

Verandering van label

Hoewel Swart kinderen met jeugdreuma het liefst direct zou willen behandelen met een biological, kan dat momenteel niet. “In het label van biologicals staat dat we deze middelen pas mogen inzetten als behandeling met methotrexaat heeft gefaald”, legt hij uit. De reden hiervoor was vooral financieel van aard. “Biologicals waren destijds erg duur, maar nu de patenten zijn verlopen, zijn de kosten met zo’n 90% gedaald. Het argument dat biologicals zo duur zijn, geldt dus eigenlijk niet meer. Maar om het label te kunnen veranderen, is nieuw onderzoek nodig waaruit blijkt dat direct starten met een biological beter werkt dan eerst behandelen met methotrexaat. Hiervoor hebben we bij ZonMw een projectidee ingediend.”

“Wacht niet te lang met het inzetten van een biological bij niet-systemische jeugdreuma”

Specifieke geheugencellen

“We hopen dat patiënten die vroeg starten met een biological hiermee weer kunnen stoppen zodra de ziekte goed onder controle is”, vult De Roock aan. Nieuwe inzichten over ‘tissue-resident’-T-geheugencellen suggereren dat dit kan. “Deze specifieke geheugencellen blijven in de gewrichten achter en spelen mogelijk een rol bij het optreden van opvlammingen na het stoppen van de medicatie. “Als we met een vroege behandeling ervoor kunnen zorgen dat die cellen in zo min mogelijk van de gewrichten achterblijven, voorkomen we mogelijk ook opvlammingen van de ziekte”, is De Roock hoopvol.

Simpele boodschap

De boodschap van Swart en De Roock is dan ook simpel: wacht niet te lang met het starten van een biological bij kinderen met niet-systemische jeugdreuma. Swart: “We kunnen nu niet anders dan het label volgen, maar wees niet terughoudend bij het benoemen dat de behandeling met methotrexaat heeft gefaald en stap dan snel over naar een biological.”

Meer informatie over de UCAN CAN-DU-studie is te vinden op: https://ucancandu.com.

Referentie: De Jonge JB, et al; UCAN CAN‐DU and UCAN CURE. Effect of time to start of biologic therapy on treatment response in childhood arthritis: results from the UCAN CAN-DU study. Arthritis Rheumatol. 22 september 2025 (epub).

Lees meer over: