Vrouwen minder profijt van ARB’s op cardio­vascu­lair gebied

De effecten van angiotensinereceptorblokkers (ARB’s) op nieruitkomsten zijn vergelijkbaar tussen mannen en vrouwen met diabetes type 2 (T2D) en diabetische nierziekte (DKD), maar mannen hebben op cardiovasculair gebied meer profijt van deze middelen. Deze bevindingen vragen om een duidelijke stap richting gepersonaliseerde zorg. 

Nederlands onderzoek richtte zich op de vraag of mannen en vrouwen met T2D en DKD anders reageren op ARB’s. Hiervoor werden gegevens uit twee grote klinische studies, de RENAAL- en IDNT-trials geanalyseerd. De focus lag op CV-uitkomsten zoals hartaanvallen, beroertes of sterfte door hartziekten en nieruitkomsten, zoals het optreden van nierfalen.

Methode

In totaal werden gegevens van 2.661 patiënten geanalyseerd; 65% was man en 35% vrouw. De gemiddelde leeftijd was 59,5 jaar. De patiënten werden behandeld met een ARB (losartan of irbesartan) of een placebo. De effectiviteit van ARB’s werd voor mannen en vrouwen afzonderlijk beoordeeld. De onderzoekers analyseerden op die manier de eventuele verschillen.

Nieruitkomsten

ARB’s waren bij zowel mannen als vrouwen effectief in het verlagen van het risico op nierfalen. Het risico op het ontwikkelen van nierfalen of een verdubbeling van het serumcreatinine daalde bij gebruik van ARB’s. Op dit vlak werden geen significante verschillen tussen mannen en vrouwen gevonden.

“Bij hart- en vaatziekten werd een duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen waargenomen”

CV-uitkomsten

Bij hart- en vaatziekten werd echter een duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen waargenomen. Mannen die ARB’s gebruikten, hadden een lager risico op hartaanvallen en hartfalen (HF), terwijl dit beschermende effect bij vrouwen afwezig was. Daarentegen veranderde het risico op beroertes en CV-sterfte tussen mannen en vrouwen niet significant.

Verklaring van deze verschillen

Deze geslachtsverschillen zouden hun oorsprong kunnen vinden in biologische en hormonale factoren. Het renine-angiotensinesysteem (RAS), dat een centrale rol speelt bij ARB’s, werkt anders bij mannen en vrouwen. Vóór de menopauze hebben vrouwen vaak een lagere RAS-activiteit door de beschermende werking van oestrogenen. Na de menopauze verdwijnt dit effect, wat de afname in medicatie-effectiviteit bij vrouwen kan verklaren. Daarnaast hebben vrouwen hogere bloedspiegels van sommige ARB’s, maar dit leidt niet altijd tot betere resultaten. Een andere mogelijke verklaring is dat mannen en vrouwen verschillende vormen van HF ontwikkelen. Mannen hebben vaker hartfalen met een verminderde ejectiefractie (HFrEF), terwijl vrouwen vaker hartfalen met een behouden ejectiefractie (HFpEF) hebben. ARB’s blijken effectiever bij HFrEF dan bij HFpEF.

“Publicaties moeten de effecten van medicijnen per geslacht rapporteren”

Geslachtsspecifiek onderzoek

“Dit onderzoek onderstreept het belang om in klinisch onderzoek prospectief sekse-specifieke effecten van nieuwe therapieën te onderzoeken”, vertelt onderzoeker Hiddo Lambers Heerspink. Daarbij is het belangrijk om voldoende aantallen mannen én vrouwen te includeren zodat de conclusies representatief zijn. Ook moeten geneesmiddelenfabrikanten en wetenschappelijke publicaties de effecten van medicijnen per geslacht rapporteren. Dit kan bijdragen aan meer gepersonaliseerde en effectieve zorg. Toekomstig onderzoek moet de onderliggende mechanismen van de gevonden geslachtsverschillen verder onderzoeken. Dit kan een belangrijke stap zijn naar meer gepersonaliseerde behandelingen voor patiënten met T2D en nierziekten.

Referentie: De Vries ST, Pena MJ, Tye SC, et al. Sex differences in the efficacy of angiotensin receptor blockers on kidney and cardiovascular outcomes among individuals with type 2 diabetes and diabetic kidney disease: post hoc analyses of the RENAAL and IDNT trials. Diabetologia. 10 december 2024. Online ahead of print.

Lees meer over: