Wacht niet tot de patiënt zich uitspreekt
Redactioneel
1 oktober 2026
Patiënten lijken tegenwoordig mondiger dan ooit. Ze zoeken informatie op, stellen vragen en worden geacht mee te beslissen over hun behandeling. Maar vijftig jaar onderzoek naar gesprekken tussen patiënten en zorgverleners laat een ander beeld zien. “Patiënten zijn juist minder medische vragen gaan stellen”, zegt Sandra van Dulmen, bijzonder hoogleraar Communicatie in de Gezondheidszorg aan het Radboudumc en programmaleider bij Nivel. Mondigheid blijkt bovendien niet alleen iets van de patiënt: ook de zorgverlener bepaalt hoeveel ruimte een patiënt krijgt en neemt. De Nivel Databank Communicatie in de Gezondheidszorg bevat inmiddels duizenden video- en audio-opnames van echte consulten, verzameld over een periode van vijftig jaar. Daardoor kunnen onderzoekers niet alleen zien hoe patiënten en zorgverleners met elkaar communiceren, maar ook hoe dat door de jaren heen is veranderd. Een opvallende bevinding is dat patiënten niet méér vragen zijn gaan stellen, maar juist minder. Vooral het aantal medische vragen neemt af. Praktische vragen, bijvoorbeeld over welke ondersteuning iemand voor een aandoening of probleem kan krijgen, komen juist vaker voor. “Patiënten vragen meer om concrete handvatten in plaats van de zuiver medische vraag: wat is er met mij aan de hand?” Bijzonder hoogleraar Sandra van Dulmen Verschuiving in vragen Een mogelijke verklaring is dat patiënten medische informatie tegenwoordig vaker zelf online opzoeken, bijvoorbeeld via Thuisarts.nl. Of dat daadwerkelijk verklaart waarom zij minder medische vragen stellen, is niet onderzocht. Wel ziet Van Dulmen een duidelijke verschuiving in het soort vragen dat patiënten stellen. “Ze willen meer concrete handvatten: hoe ga ik met deze aandoening om en wat kan ik zelf doen? In plaats van de zuiver medische vraag: wat is er met mij aan de hand?” Ook de rol van de huisarts is veranderd.
Aanmelden
Meld u gratis aan om toegang te krijgen tot DOQ,
waar zorgprofessionals kennis en visie delen.
Ik heb al een DOQ account
Lees meer over: