Wat longartsen vaker mogen bespreken bij astma

Redactioneel

27 mei 2026

Bij astma draait de behandeling vaak om inhalatiemedicatie. Belangrijk, zegt longarts en leefstijlcoach Debby van den Bogaert, maar ook overgewicht, stress, slaap, beweging en de leefomgeving kunnen invloed hebben op astmaklachten en kwaliteit van leven. Toch krijgen die onderwerpen in de spreekkamer niet altijd voldoende aandacht. “Soms schrijf je een derde pufje voor, terwijl er waarschijnlijk veel meer winst te behalen valt als je ook naar leefstijl kijkt.”

Van den Bogaert zag enkele jaren geleden steeds vaker patiënten die ondanks goede behandeling kortademig en vermoeid bleven. Leefstijl kreeg volgens haar te weinig aandacht binnen de astmazorg. Daarom volgde ze naast haar werk als longarts een opleiding tot leefstijlcoach. Inmiddels probeert ze leefstijl structureel onderdeel te maken van haar gesprekken in de spreekkamer. Daarnaast begeleidt ze groepen in het kader van een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) en werkt ze mee aan leefstijlprojecten in het ziekenhuis.

“Vijf procent gewichtsverlies kan al kan leiden tot klinisch relevante verbetering van astmaklachten”
Longarts Debby van den Bogaert

Overgewicht beïnvloedt astma op meerdere manieren

De relatie tussen obesitas en astma wordt volgens Van den Bogaert nog vaak onderschat. “Bij overgewicht neemt de buikomvang toe, waardoor het middenrif minder goed kan bewegen. Ook ontstaat er vetophoping rond de borstwand wat de ademhaling belemmert.” Daarnaast spelen hormonale en ontstekingsprocessen een rol, waardoor luchtwegen gevoeliger worden en sneller vernauwen.

Dat heeft gevolgen voor de behandeling. Bij sommige vormen van astma werkt inhalatiemedicatie minder goed als iemand ernstig overgewicht heeft. “Dan moet je echt ook het overgewicht aanpakken. Vijf procent gewichtsverlies kan al kan leiden tot klinisch relevante verbetering van astmaklachten en kwaliteit van leven.”

Stress staat opvallend hoog

Maar leefstijl draait niet alleen om gewicht, benadrukt Van den Bogaert. Ze werkt onder meer met het zogeheten ‘Leefstijlroer’ van Arts & Leefstijl, waarin thema’s als voeding, beweging, slaap, ontspanning, middelengebruik en sociale verbinding samenkomen. Opvallend genoeg bleek in een eigen inventarisatie onder longpatiënten, dat zij het meest willen weten over het onderwerp ‘stressreductie’. “Ik dacht eigenlijk dat mensen vooral vragen zouden hebben over bewegen bij kortademigheid. Maar stress stond duidelijk bovenaan.”

Slaaptekort, ongezonde voeding, gebrek aan beweging; het kan allemaal invloed hebben op vermoeid- en benauwdheid. “Veel mensen met astma zeggen: ik ben moe, ik ben kortademig bij inspanning. Dat kan door de astma zelf komen, maar leefstijl beïnvloedt astmaklachten ook.”

De omgeving telt mee

De leefomgeving speelt eveneens een rol. Vochtige woningen, schimmel, weinig groen in de buurt of beperkte financiële mogelijkheden om gezond te leven kunnen astmaklachten verergeren. Mensen met een lagere sociaal-economische positie wonen volgens haar gemiddeld vaker in minder gezonde woningen en roken vaker. Ook bewegen is niet voor iedereen even vanzelfsprekend. “Als je in een omgeving woont met weinig groen, word je minder uitgenodigd om te bewegen.”

“Onze taak is vooral bewustwording creëren en leefstijl bespreekbaar maken”

Zonder oordeel het gesprek openen

Het bespreekbaar maken van leefstijl vraagt volgens Van den Bogaert vooral om een open houding. Ze probeert bewust zonder oordeel het gesprek aan te gaan. “Ik zeg niet: u moet afvallen. Ik vraag eerder: ik zie dat u overgewicht heeft, wilt u daar iets mee?” Die benadering levert vaak direct een gesprek op over eerdere pogingen, motivatie of praktische belemmeringen. Volgens haar hoeven longartsen het probleem ook niet zelf volledig op te lossen. “Onze taak is vooral bewustwording creëren en leefstijl bespreekbaar maken.”

Daarbij helpt het om klein te beginnen. “Mensen denken soms dat alles meteen perfect moet. Maar kleine stapjes zijn ook winst.” Een wandeling van vijf minuten kan uiteindelijk uitgroeien tot dagelijks bewegen. Hetzelfde geldt voor voeding. “Niet streng diëten, maar kleine duurzame veranderingen die je kunt volhouden.”

“Een half uur wandelen helpt niet alleen voor astma”

Breder effect dan alleen de longen

Volgens Van den Bogaert zit daar misschien wel de grootste kracht van leefstijl: het werkt veel breder door op gezondheid en kwaliteit van leven. “Een half uur wandelen helpt niet alleen voor astma. Het helpt ook tegen hart- en vaatziekten, dementie, osteoporose, kanker en het verbetert je stemming.”