‘Wij pleiten voor een preventiewet die meer initiatieven mogelijk maakt over kabinetsperiodes heen’

Als het in de gezondheidszorg over preventie gaat, bestaat al jarenlang discussie over de vraag wie daarin welke rol vervult. Toenmalig minister Edith Schippers was duidelijk, zij zag preventie primair als een taak voor het individu. Met de komst van het vorige kabinet kwam het onderwerp echter nadrukkelijk op de politieke agenda te staan. Ook drie grote zorgverzekeraars – Menzis, CZ en Zilveren Kruis – spraken zich recent expliciet uit over het onderwerp. In een gezamenlijke verklaring opperden zij een gezondheidsplicht voor alle partijen in de zorg, naast de al bestaande zorgplicht.

“Het thema preventie heeft zich duidelijk ontwikkeld in de loop der jaren”, zegt Dirk Jan van den Berg, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland. “Eerder lag de aandacht primair op gezonde leefstijl, gaandeweg is daar een sociaal-maatschappelijke component bijgekomen. In relatie tot de hedendaagse invulling van het begrip preventie zijn mijns inziens twee dingen belangrijk. Ten eerste dat in de zorg het personeel eerder op is dan het geld en dat we er dus een groot belang bij hebben om de zorg zo te sturen dat mensen langer gezond leven. En ten tweede dat samenwerking tussen alle partijen de enige weg is om goede resultaten te behalen voor de samenleving. Daarin heeft iedere partij als verantwoord lid van de samenleving een rol, ook de medische professional en de zorgverzekeraar dus.”

“Stel lange termijn-doelen en hou daar dan ook aan vast. Daarbij is dan ook ruimte voor domein overstijgende investeringen nodig”

René Héman, voorzitter KNMG

Aanspreken op afspraken

Betekent dit een gezondheidsplicht, ook voor artsen? “Verplichting vind ik een lastige”, zegt voorzitter René Héman van artsenfederatie KNMG. “Maar je moet partijen wel kunnen aanspreken op afspraken en daarvoor moeten afspraken scherp geformuleerd zijn. Wat dat betreft zou het goed zijn als er continuïteit kwam in de afspraken die over preventie worden gemaakt en als die ook in wetgeving worden vastgelegd voor een langere periode. Als we dan kijken naar het Nationaal Preventieakkoord, dan zagen we bijvoorbeeld dat staatssecretaris Paul Blokhuis daarin de afgelopen jaren veel aandacht gaf aan het onderwerp roken. Een opvolger kan weer een ander accent leggen. Ons devies om dit te voorkomen is: stel lange termijn-doelen en hou daar dan ook aan vast. Daarbij is dan ook ruimte voor domein overstijgende investeringen nodig, bijvoorbeeld voor preventieprogramma’s op wijkniveau en bevordering van gezond gedrag voor werknemers. Geef mensen de ruimte om te investeren in gezondheid. Dat zijn zaken die we in een preventiewet verankerd willen zien. Met doelstellingen voor de lange termijn dus om ziekte te voorkomen, op gebieden als tabaksconsumptie, alcohol, voedingsmiddelen en bewegen. Als artsenfederatie willen we kortom meer nadruk op het structureel voorkómen van ziekte.”

“Als goede initiatieven voor preventie worden ontwikkeld, is het aan ons om die op grotere schaal toe te passen en bij de overheid te bepleiten om deze op te nemen in het basispakket”

Dirk Jan van den Berg, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland

Op grote schaal toepassen

Het is de opdracht aan de zorgverzekeraars om de artsen daar zo goed mogelijk bij te ondersteunen, vindt Van den Berg. “Als goede initiatieven voor preventie worden ontwikkeld, is het aan ons om die op grotere schaal toe te passen en bij de overheid te bepleiten om deze op te nemen in het basispakket”, zegt hij. “Ook kunnen we samen onderzoeken welke interventies het beste resultaat opleveren. Via de declaratiedata bijvoorbeeld kunnen wij inzicht bieden in de doeltreffendheid van zorg. Dat kan heel inspirerend zijn.”

“We moeten bereid zijn gezamenlijk energie in preventie te steken. In het besef dat het tijd vergt om het gewenste effect te bereiken natuurlijk, maar ook in het besef dat het nodig is die tijd te nemen”

Dirk Jan van den Berg, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland

Voorbeelden van samenwerking

Er is vanuit de praktijk in meerdere regio’s in het land voldoende materiaal om op voort te bouwen, stelt Van den Berg. Hij noemt als voorbeelden Beter Samen in Noord en de Zeeuwse Zorg Coalitie. Beide zijn voorbeelden van samenwerkingsverbanden tussen zorg, sociaal domein, zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten waarin preventie en gezondheidsbevordering een voorname rol spelen. “Zo zijn er natuurlijk meer, ook in bijvoorbeeld steden als Den Haag, of in regio’s als de mijnstreek in Limburg, in Twente of Noordoost-Brabant en op vele andere plaatsen in het land”, zegt hij. “Heel inspirerende voorbeelden van samenwerking die laten zien dat het loont om te denken in termen van gezondheid in plaats van ziekte. We moeten bereid zijn daar gezamenlijk energie in te steken. In het besef dat het tijd vergt om het gewenste effect te bereiken natuurlijk, maar ook in het besef dat het nodig is die tijd te nemen.”

Ook Héman vindt het waardevolle voorbeelden. “Juist om die meer ruimte te geven, pleiten wij voor een preventiewet die de regering ertoe verplicht bottom up meer van dit soort initiatieven mogelijk te maken en ruimte te geven over de grens van kabinetsperiodes heen.”

Lees meer over: