‘Zorg­verzekeraars remmen soms “Samen Beslissen” door cardio­loog en patiënt’

Samen Beslissen is aan de orde van de dag in de spreekkamer van de cardioloog, aldus Gideon Mairuhu. Hij is trekker van een subcommissie binnen de Commissie Kwaliteit van de NVVC die hiervoor tools ontwikkelt. “Je wilt dat mensen correcte informatie krijgen die medisch technisch klopt en vrij is van belangen.”

Het is bij Samen Beslissen net als bij het voeren van slechtnieuwsgesprekken: een deel van de artsen heeft het van nature in zich, een ander deel niet. Dat is volgens Mairuhu terug te zien binnen alle specialismen. De cardioloog van het Flevoziekenhuis merkt op dat de werkwijze van de arts ook afhangt van de organisatie van het ziekenhuis en de regio waar het zich bevindt. Maar het gaat, benadrukt hij, om nuanceverschillen. Na zijn promotie in het AMC kwam hij destijds zelf voor zijn opleiding terecht in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. “Ik merkte een duidelijk verschil in de cultuur: een plattere organisatie tegenover een hiërarchische structuur.”

Uitdagen

Regionale verschillen zijn deels een gevolg van de mondigheid van de patiënt. Mairuhu merkt dat bij visitaties van collega’s in ziekenhuizen in alle delen van het land. “In de Randstad is de gemiddelde patiënt mondiger en gaat deze de discussie aan. Daar leer je als specialist mee omgaan en dan gaat Samen Beslissen makkelijker. Buiten de Randstad zijn er meer patiënten die na de uitleg over de uitslag van de diagnostiek en de behandelmogelijkheden zeggen: ‘Wat u adviseert, dat doen we.’ De populatie buiten de Randstad daagt de arts op een andere manier uit. Deze moet dan meer checken of mensen alles hebben begrepen en bewuste keuzes maken.”

Dagelijkse praktijk

Waar voorheen de arts de patiënt louter vertelde wat de diagnose was en welke behandeling daarbij hoorde, zal deze de patiënt inmiddels meer meenemen in de achterliggende redenen van een behandeladvies. Dat bespreken van de mogelijkheden en wat dit voor de patiënt betekent, is al Samen Beslissen, meent Mairuhu. De subcommissie Samen Beslissen van de NVVC richt zich daarom niet zozeer op de implementatie, als wel op de ondersteuning ervan. Dit gebeurt met tools die borgen dat patiënten de goede keuze kunnen maken.

“Soms wil een patiënt liever een hartklep via de lies laten plaatsen, maar vergoedt de verzekeraar alleen een openhartoperatie”

Zorgverzekeraars

Bij Samen Beslissen lopen cardiologen aan tegen de remmende invloed van zorgverzekeraars “Soms wil een patiënt liever een hartklep via de lies laten plaatsen, maar vergoedt de verzekeraar alleen een openhartoperatie.” Ook het preferentiebeleid in de keus van gelijkwaardige medicijnen staat haaks op Samen Beslissen. “In hoeverre kan je Samen Beslissen als de keuzeopties beperkt zijn?”

“Hoe kunnen mensen een goede keus maken als de informatie wisselend is per ziekenhuis?”

Informatievoorziening

De belangrijkste tool om Samen Beslissen mogelijk te maken, is volgens Mairuhu dat de patiënt goede informatie kan vinden via Google. Dat is een uitdaging, merkte hij. Sinds de cardioloog deel uitmaakt van de commissie Samen Beslissen, is hij zich er meer van bewust welke informatie goed is en welke minder. “Je wilt dat mensen correcte informatie krijgen die medisch technisch klopt en vrij is van belangen. Hoe kunnen mensen een goede keus maken als de informatie wisselend is per ziekenhuis? Daarnaast kan op lokaal niveau informatie gegeven worden over de wijze waarop het ziekenhuis een procedure uitvoert. Ook kan het voorkomen dat de informatie niet meer up-to-date is. Er is landelijk behoefte aan eenduidige patiënteninformatie.” Mairuhu en zijn collega’s zijn in gesprek met de Nederlandse Hartstichting, Hartwijzer en Thuisarts.nl.

Keuzehulp

Vervolgens is er behoefte aan instrumenten die patiënten helpen bij het maken van een weloverwogen keuze, zoals keuzehulpen. “In een policonsult van tien minuten is er geen tijd voor alle uitleg. Bovendien onthoudt de patiënt maar tien procent van wat de arts zegt. Daarom wil je graag dat mensen goed voorbereid zijn. Door bij een keuzehulp online een vragenlijst in te vullen, krijgt de patiënt inzicht in wat hij of zij belangrijk vindt en krijgt de arts een beeld van hoe mensen in het leven staan en van welke andere ziektes er sprake is.”

“Je moet ermee kunnen omgaan als een patiënt een mening heeft die haaks staat op een advies met medisch bewijs”

Gesprekstechnieken

Om uiteindelijk te kunnen checken of de patiënt werkelijk een weloverwogen keuze maakt, is het beheersen van gesprekstechnieken belangrijker dan voorheen, meent Mairuhu. “Soms tref je een mening die haaks staat op een advies met medisch bewijs. Daar moet de arts mee kunnen omgaan. Je kan medisch inhoudelijke argumenten aanvoeren, maar belangrijker is om te achterhalen waarom iemand met die uitspraak komt, bijvoorbeeld dat statines ‘beruchte’ medicijnen zijn. Welke rol spelen emoties daarbij en wat is de werkelijke hulpvraag?”

Training tijdens de opleiding

De commissie van de NVVC wil daarom weten of de training van gesprekstechnieken die nodig zijn voor Samen Beslissen voldoende geborgd is in de opleidingen. Een training hoeft overigens niet per se de naam Samen Beslissen te hebben. Mairuhu: “Soms heeft het een andere naam. Hoe erg is dat?” De commissie heeft nu op de agenda staan dat ze in gesprek gaat met het Concilium Cardiologicum, dat de opleiding tot cardioloog inricht, en het Cardiovasculair Onderwijsinstituut CVOI, dat geaccrediteerde cursussen aanbiedt.

Lees meer over: