DOQ

Zwolse zieken­huis­­apothe­kers werpen dam op tegen medicatie­verspilling

Door een eenvoudige aanpassing in de werkwijze heeft de ziekenhuisapotheek van Isala in Zwolle medicatieverspilling met 90% weten terug te dringen. “Geneesmiddelen die terugkomen van de verpleegafdeling verdwijnen niet langer in de afvalton, maar gaan terug in de voorraad”, vertelt ziekenhuisapotheker Douwe van der Meer.

Vorig jaar nog verdwenen er maandelijks nog zo’n 20.000 losse tabletten, capsules en pleisters in de afvalton van de Zwolse ziekenhuisapotheek. Maar het duurzaamheidsdenken is ook de ziekenhuisfarmacie binnengedrongen, vertelt Douwe van der Meer. “Elke afdeling in ons ziekenhuis heeft een Green Team gekregen. Een trend die je ook in andere ziekenhuizen ziet. Ik werk nu tien jaar in Isala en ik merk dat we door het duurzaamheidsdenken toch anders naar dingen zijn gaan kijken. Nu is er een soort maatschappelijk momentum gekomen. Je moet kunnen verantwoorden waarom je dingen weggooit.”

“Ongeveer 30% van de medicatie die wij leveren aan verpleegafdelingen komt retour”

Ziekenhuisapotheker Douwe van der Meer

‘Uitzetten’

Van der Meer legt verder uit: “Ongeveer 30% van de medicatie die wij leveren aan verpleegafdelingen komt retour. Bijvoorbeeld omdat de patiënten spontaan ontslagen zijn, gestopt zijn met hun medicatie of toch net die bloeddruktablet niet meer nodig hadden. Vanuit de ziekenhuisapotheek leveren we medicatie die op dezelfde dag de patiënt nog ingaat in zogenoemde eenheidsafleveringsverpakkingen (EAV) voor de komende 24 uur. Dit noemen we ‘uitzetten’ van de medicatie. Dat gebeurt op patiëntniveau. Deze manier van geneesmiddeldistributie is zeer efficiënt; de verpleging wordt ontlast, distributie gebeurt op een centraal punt en grote voorraden op de afdeling zijn niet nodig. Een nadeel is de grote hoeveelheid medicatie die retour komt en in de afvalton verdwijnt. Milieutechnisch is dit belastend, want een geneesmiddel heeft wel de hele productie – en logistieke keten doorlopen.”

Vulhaven

Samen met zijn collega Peder Nygård besloot hij de werkwijze aan te passen. “Het principe is eenvoudig. We zetten de medicatie ‘uit’ bij de afdelingen via zogenoemde vulhavens waarin ongeveer 300 verschillende geneesmiddelen op voorraad zijn. We hebben acht vulhavens. Bij elke vulhaven horen één of meerdere verpleegafdelingen. De medicatie die retour komt, gooien we nu niet langer in de afvalton, maar leggen we terug in de vulhaven. We doen dat door deze tabletten, capsules of pleisters in een apart doosje te doen dat staat vóór de overige onaangebroken dozen van het betreffende geneesmiddel. Geneesmiddelen liggen op alfabetische volgorde in een vulhaven. De regel is dat we bij een nieuwe uitgifte van geneesmiddelen eerst de retourmedicatie opmaken.”

“Het levert een besparing op van 6.000 tot 9.000 euro per maand”

Barcodesysteem

Een mogelijk risico bij deze werkwijze is dat de teruggekomen medicatie op de verkeerde plek in de vulhaven terechtkomt. “Dit wordt ondervangen door ons barcodesysteem. Wij geven elk tablet, zetpil capsule of pleister die naar de verpleegafdeling gaat een eigen barcode. De verpleging controleert die barcode bij toediening ook nog eens. Er wordt wel eens gezegd dat heruitgifte van retourmedicatie niet zou mogen. Maar volgens de ziekenhuisapothekersrichtlijn mag dit omdat geneesmiddelen binnen het ziekenhuis blijven, onder gecontroleerde omstandigheden. En omdat ze door ons worden beoordeeld voordat ze opnieuw worden uitgegeven.”

Besparing

Welke besparing levert dit op? “Het project loopt sinds november 2022. We hebben voor januari, februari en maart van dit jaar een inventarisatie gemaakt. Gemiddeld komen er per maand 17.000 tot 20.000 losse capsules, zetpillen, tabletten en pleisters terug van de verpleegafdelingen. 90% daarvan wordt nu niet meer weggegooid. Dat levert een besparing op van 6.000 tot 9.000 euro per maand, op jaarbasis een krappe 100.000 euro.” En die overige 10% dan? “Dat is medicatie die terugkomt, maar niet afkomstig is uit het assortiment van de vulhavens, geen vervaldatum bevat of waarvan de verpakking niet intact was. Deze geneesmiddelen worden nog wel weggegooid.”

“Ons project zie ik als inspiratie voor onze collega’s”

Collega’s

Inmiddels komen collega’s uit het hele land kijken hoe Van der Meer en collega’s werken. “Het is afhankelijk van de werkwijze binnen een ziekenhuis hoe makkelijk zo’n project is te implementeren. Sommige ziekenhuisapotheken transporteren de medicatie in zakjes naar de verpleegafdelingen. Retour nemen is dan lastig omdat de inhoud van de zakjes moeilijk is te controleren. Ook hebben niet alle ziekenhuizen een barcodesysteem in gebruik, zoals wij dat hebben. Controle op verwisselingen is dan moeilijker. Reacties van collega’s zijn positief. Ons project zie ik dan ook als inspiratie voor hen om in hun eigen ziekenhuis op hun manier spillage te reduceren.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”


Lees ook: Agendeer afbouwen van antidepressiva

Naar dit artikel »

Lees ook: Thuismedicatie in ziekenhuis vermindert verspilling én vergroot veiligheid

Naar dit artikel »

Lees ook: Groene bevalling: CO2-neutraal met de helft aan afval

Naar dit artikel »