DOQ

‘Een zaak van kennis, ervaring, een scherpe klinische blik en een gezonde dosis argwaan’

Een systematische en multidisciplinaire aanpak werkt vooralsnog het beste bij de diagnose van pulmonale sarcoïdose. Dat schrijft Jan Grutters, hoogleraar interstitiële longafwijkingen aan de Universiteit Utrecht en hoofd van het ILD Center of Excellence, in Journal of Clinical Medicine.

Hoewel pulmonale sarcoïdose geldt als de meest prevalente manifestatie van sarcoïdose en de meest gestelde diagnose is op het gebied van de interstitiële longziekten (ILD), is het lastig om de diagnose te stellen. Dat komt omdat sarcoïdose veel verschijningsvormen kent en er internationaal geen consensus is over de beste manier om de aandoening vast te stellen.
Jan Grutters, hoogleraar interstitiële longafwijkingen aan de Universiteit Utrecht en hoofd van het ILD Center of Excellence, schreef een artikel in Journal of Clinical Medicine waarin hij een overzicht geeft van diagnostische criteria voor sarcoïdose, klinische presentaties en de beschikbare aanpakken. Daarnaast stelt hij een algoritme voor om systematisch tot een diagnose te komen.

“Een diagnose is vaak voor een deel op waarschijnlijkheid gebaseerd”

Uitdagingen

Het stellen van de diagnose sarcoïdose is moeilijk omdat het gaat om een heterogeen ziektebeeld. Er zijn verschillende typen van zowel pulmonale als extrapulmonale betrokkenheid, en combinaties van de twee. Bovendien is de multisystemische aard van de ziekte klinisch niet altijd aanwezig, wat blijkt uit het feit dat sarcoïdose zich soms slechts manifesteert in individuele organen. Ook de symptomen kunnen variëren.
De diagnose sarcoïdose is bovendien een exclusiediagnose, waaronder ook het uitsluiten van zeldzamere ziektebeelden valt, zoals tuberculose of blootstellingsgerelateerde ILD’s. Überhaupt kan uitsluiting nooit met absolute zekerheid gebeuren. Daarom is een diagnose vaak voor een deel op waarschijnlijkheid gebaseerd, en niet volledig op klinische parameters.

Algoritme

Grutters stelt daarom een algoritme voor om de diagnose pulmonale sarcoïdose met zoveel mogelijk zekerheid te kunnen stellen.1 Het algoritme is een beslisboom, die start met een klinische verdenking na beeldvorming van de thorax. De ziekte kan soms vervolgens klinisch worden gediagnosticeerd, met name als er geen verdere behoefte is aan systemische behandeling. In andere gevallen zijn cytologisch of histologisch bewijs nodig van granulomateuze inflammatie, en moeten andere oorzaken van granulomateuze ziekten worden uitgesloten.

In alle gevallen stelt Grutters voor om de diagnose te beschouwen als ‘werkdiagnose’, en deze pas tot stand te laten komen na samenspraak met een multidisciplinair team. Het doel daarvan is het vergaren van zoveel mogelijk data, deze sceptisch te benaderen, en daarmee de mogelijkheid tot heroverweging van de diagnose open te laten. Bespreking in een multidisciplinair team kan bovendien zorgen voor breder gedragen behandelbeslissingen. Dat is belangrijk, schrijft Grutters, in een veld waar nog geen richtlijnen zijn opgesteld voor de behandeling.

“Het is te verwachten dat behandelaars beschikking zullen krijgen over nieuwe diagnostische tools”

Diagnostische tools

Dankzij nieuwe ontwikkelingen op het gebied van biomoleculaire technologieën en AI is het te verwachten, schrijft Grutters, dat behandelaars beschikking zullen krijgen over nieuwe diagnostische tools die de manieren van diagnosestelling op het gebied van sarcoïdose zullen veranderen. Zo verbetert ultra-HRCT de kwaliteit van de beeldvorming die nodig is om ILD-kenmerken zoals micronodules te herkennen. Ook de eNose, die ziekten kan herkennen gebaseerd op ademanalyse, kan hierbij een rol spelen. Tot slot zijn nieuwe en combinaties van bestaande biomarkers een veelbelovende richting van toekomstig onderzoek.

Toch zijn deze nieuwe invalshoeken nog ver weg en behoeven ze meer onderzoek. Op dit moment is nog geen makkelijke diagnostische test beschikbaar voor sarcoïdose. Een diagnose, schrijft Grutters, is daarom een zaak van kennis, ervaring met de ziekte, een scherpe klinische blik en een gezonde dosis argwaan. Een systematische, multidisciplinaire aanpak en regelmatige follow-up geven de beste kans van slagen.

Referentie:
1. Grutters JC. Establishing a Diagnosis of Pulmonary Sarcoidosis. J Clin Med. 2023 Nov 2;12(21):6898.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx