DOQ

Eetscore: voedingstool helpt eetgedrag te verbeteren bij darmziekten

Voor patiënten met inflammatoire darmziekten (IBD) bestaat geen specifiek dieet en hen wordt meestal geadviseerd om een standaard gezonde voeding te gebruiken. Met behulp van de online voedingstool ‘Eetscore’ kan het voedingspatroon van deze patiënten op een simpele manier worden gemonitord én verbeterd.

Dat blijkt uit recent gepubliceerd onderzoek van arts-onderzoeker Carlijn Lamers en haar collega’s van Ziekenhuis Gelderse Vallei (Ede), Rijnstate (Arnhem) en Wageningen University & Research (WUR). Volgens Lamers vormen IBD-patiënten bij uitstek een patiëntengroep die graag zelf invloed uitoefent op hun klachten door middel van voeding. “De eerste vragen die wij krijgen van deze patiënten zijn: wat kan ik zelf aan mijn ziekte doen? En waar moet ik op letten met eten? Daarom onderzochten wij of de al bestaande Eetscore in deze informatiebehoefte kan voorzien.”

“Na het invullen van de online vragenlijst geeft de tool per voedingsgroep een persoonlijk advies om de score te verbeteren”

Arts-onderzoeker Carlijn Lamers

Eetscore

Eetscore is een gevalideerde, online tool ontwikkeld door WUR, met het doel inzichtelijk te maken in hoeverre mensen eten en drinken volgens de Richtlijnen Goede Voeding. Lamers legt uit dat het instrument bestaat uit 16 voedingsgroepen, waaronder groenten, fruit, vis, rood vlees, zuivelproducten en alcohol. “Voor elke groep kan maximaal 10 punten gescoord worden, waardoor de totaalscore uitkomt tussen de 0 en 160 punten. Hoe hoger de score, hoe gezonder de eetgewoontes. Na het invullen van de online vragenlijst geeft de tool per voedingsgroep een persoonlijk advies om de score te verbeteren.”

Vragenlijsten

In hun onderzoek bekeken Lamers en haar collega’s of Eetscore te gebruiken is om het eetgedrag van IBD-patiënten in kaart te brengen en of het persoonlijke voedingsadvies leidt tot verbetering ervan. Bovendien onderzochten ze of een verbeterd voedingspatroon ook voordeel oplevert voor de kwaliteit van leven en de ziekteactiviteit.
In totaal deden 195 patiënten met de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of niet-geclassificeerde IBD uit Ziekenhuis Gelderse Vallei en Rijnstate aan het onderzoek mee. Zij vulden op baseline, na 1 maand en na 4 maanden 3 vragenlijsten in: Eetscore, een kwaliteit van leven-vragenlijst en een vragenlijst om de ziekteactiviteit te bepalen, onder andere op basis van de hoeveelheid buikpijn, ontlastingsfrequentie, bloedverlies en koorts.

“De aanbevelingen uit de Eetscore hadden een positief effect op het eetgedrag”

Positieve resultaten

Uit de antwoorden bleek dat veel deelnemers al goed letten op hun voeding; de gemiddelde score op baseline was 98 punten (uit 160). De deelnemers scoorden het hoogst op de onderdelen rood vlees, volkoren graanproducten en suikerhoudende dranken en het laagst op peulvruchten, noten en bewerkt vlees. Vrouwen, ouderen en hoger opgeleiden hadden gemiddeld de hoogste scores en lieten ook de grootste verbetering over de tijd zien.
Na 4 maanden bleek de gemiddelde score significant gestegen te zijn naar 107 punten. De aanbevelingen uit de Eetscore hadden dus een positief effect op het eetgedrag. Bovendien hing de betere Eetscore samen met een kleine verbetering van de kwaliteit van leven. De effecten bleken onafhankelijk te zijn van onder andere de ziekteduur, de ziekteactiviteit op baseline, de aandoening (ziekte van Crohn of colitis ulcerosa) en de body mass index.
De ziekteactiviteit veranderde niet. Lamers legt uit dat dat mogelijk komt doordat veel patiënten op baseline al in remissie waren. “Als de ziekte al rustig is, is er ook geen verbetering waar te nemen.”

Advies niet altijd passend

Na afloop van de studieperiode werd de tool geëvalueerd onder de deelnemers. Zij gaven aan dat ze de voedingsadviezen niet altijd passend vonden. Dat is volgens Lamers niet zo gek. “Eetscore is ontwikkeld voor mensen uit de algemene populatie en dus niet specifiek voor IBD-patiënten. Daardoor staan er enkele adviezen in die voor deze patiëntengroep niet zo voor de hand liggen. Zo kunnen bijvoorbeeld zuivelproducten en peulvruchten soms leiden tot meer klachten, terwijl de tool adviseert om meer van deze voedingsmiddelen te gebruiken.” Verder gaven veel deelnemers (65%) aan dat ze behoefte hadden aan aanvullende informatie, zoals praktische tips, voorbeelden en gezonde recepten.

“Wanneer het instrument wordt uitgerold in de praktijk zou het goed zijn een contactmoment met arts of verpleegkundige in te passen”

Eetscore in de (klinische) praktijk

In de studie hebben de deelnemers alleen nog maar de online tool gebruikt, zonder tussenkomst van de arts. Lamers: “Het is mooi om te zien wat alleen het gebruik van Eetscore al kan opleveren. Wanneer het instrument wordt uitgerold in de praktijk zou het goed zijn om een contactmoment met een arts of verpleegkundige in te passen. Voor sommige patiënten zijn veel wijzigingen in de voeding nodig en zeker in die gevallen is het goed als een zorgprofessional daarin kan begeleiden.”
Eetscore was in Ziekenhuis Gelderse Vallei al in gebruik voor patiënten met nieuw gediagnosticeerde hypertensie en sinds kort wordt deze ook voor IBD-patiënten ingezet. Ook in Rijnstate gaat dat op korte termijn gebeuren. Lamers denkt dat er met de bredere inzet van de tool veel bereikt kan worden. “Met Eetscore geven we onze patiënten naast inzicht en advies ook een stuk regie in eigen handen en daarmee is veel winst te behalen.”

Meer informatie

Dit onderzoek werd gefaciliteerd door de Alliantie Voeding in de Zorg. Voor meer informatie over Eetscore kunt u mailen naar: info@allliantievoeding.nl.

Referentie: Lamers CR, van Erp LW, Slotegraaf AI, et al. Web-based dietary assessment and advice helps inflammatory bowel disease patients to improve their diet quality. Br J Nutr 2022; 4: 1-26.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”