DOQ

Moeten we onze definities voor onder­tempera­tuur en koorts aanpassen?

Het wordt zomer, de temperatuur stijgt, maar als alles goed is geldt dat niet voor de lichaamstemperatuur. Deze daalt al 150 jaar. Cardioloog in het Eindhovense Catharina Ziekenhuis, Luuk Otterspoor legt uit waarom onze kerntemperatuur daalt en wat dat betekent voor de dagelijkse praktijk. Als voorzitter van het International Hypothermia and Temperature Management Symposium 16-17 juni in Eindhoven, weet hij veel van het effect van lage en hoge temperaturen op het lichaam.

“Halverwege de 19e-eeuw stelde de Duitse arts Carl Wunderlich de gemiddelde lichaamstemperatuur vast op 37,0 oC. Hij mat daarvoor de temperatuur in de oksel van duizenden mensen”, zegt Otterspoor. Tegenwoordig meten artsen een lagere lichaamstemperatuur. Geen wonder, roepen velen, want 150 jaar geleden waren metingen niet zo betrouwbaar. Deze verklaring kan overboord na een studie van Julie Parsonnet van de Amerikaanse Stanford University waarbij onderzoekers de gemiddelde temperatuur in drie cohorten met gegevens van 1860-2017 analyseerden. De gemiddelde temperatuur van de bijna 19 duizend deelnemers daalt met 0,03 oC per decennium tot 36,4 oC nu. De bevinding is inmiddels in andere cohorten bevestigd.

“De gemiddelde temperatuur daalt met 0,03 oC per decennium van 37 oC tot 36,4 oC nu”

Cardioloog Luuk Otterspoor

Betere zorg

“In de negentiende eeuw hadden mensen veel meer chronische infecties en die leidden tot een hogere gemiddelde lichaamstemperatuur”, zo verklaart Otterspoor de daling. Door preventie met bijvoorbeeld vaccins werd de infectiedruk lager. “Bovendien zorgt de behandeling van mensen met een infectie, kanker of auto-immuunziektes tot een lagere temperatuur. In het algemeen leven mensen steeds gezonder en worden ze ouder en ouderen hebben doorgaans een lagere lichaamstemperatuur.”

“Bij mensen met een lage normale temperatuur van 35,5 oC, is een stijging naar 36,5 of 37,0 oC mogelijk een alarmsignaal”

Praktijk

Een belangrijke vraag die onderzoekers tijdens het International Hypothermia and Temperature Management Symposium bespreken gaat over de invloed van deze nieuwe kennis op de praktijk van elke arts. “Moeten we onze definities voor ondertemperatuur en koorts aanpassen? Op de IC hanteren we een strikte definitie van 38,3 oC. Maar, bij mensen met een lage normale temperatuur van 35,5 oC is een stijging naar 36,5 of 37,0 oC mogelijk al een alarmsignaal. We weten ook dat ouderen minder makkelijk koorts maken als ze een infectie hebben.”

Gepersonaliseerde temperatuur

De uniforme definitie van de normale, te lage of te hoge temperatuur is aan heroverweging toe, net als de rol van de temperatuur bij (infectie)ziekten en de levensverwachting. Otterspoor: “Ik noem het een vorm van gepersonaliseerde geneeskunde om per individu op basis van bijvoorbeeld de normale lichaamstemperatuur en de leeftijd vast te stellen of er sprake van koorts is.” Tijdens het congres presenteerde Parsonnet een gepersonaliseerde temperatuurkaart.

“Tijdens onze EUROICE-trial koelen we tijdens het dotteren lokaal de hartspier af voordat we het vat openen”

Koud hart

Otterspoor en zijn collega’s bekijken of ze de omvang van schade aan de hartspier, na een infarct, kunnen beperken door de spier af te koelen. “Zodra je tijdens een dotterprocedure het bloedvat opent, treedt er in het infarctgebied zwelling op. De druk van de zwelling richt schade aan. Tijdens onze EUROICE-trial koelen we tijdens het dotteren lokaal de hartspier af voordat we het vat openen. Primair eindpunt van de studie is de omvang van de spierschade na 3 maanden. In juni includeren we de laatste patiënten en in november verwachten we de resultaten te kunnen presenteren.”

Ambulance

De EUROICE-trial leverde al een mooi resultaat. Nadat Otterspoor de studieopzet presenteerde kreeg hij de vraag het internationale congres in Eindhoven te organiseren. Zelf raakte hij gefascineerd door de mogelijkheden van temperatuur toen hij nog in Utrecht werkte: “Op de IC van het UMCU probeerden we hersenschade na een hartstilstand te voorkomen door de patiënt te koelen. We richtten zelfs een ambulance in met koelapparatuur. Toen ontstond ook het idee om de hartspier te koelen na een infarct.”

Referentie: Protsiv M, Ley C, Lankester J, Hastie T, Parsonnet J. Decreasing human body temperature in the United States since the industrial revolution. Elife. 2020;9:e49555. 

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Aandacht voor sterven

Rozemarijn van Bruchem-Visser pleit voor meer aandacht voor het stervensproces van de patiënt vanuit de zorgverlener. “Het ontbreekt vaak aan kennis over de praktische aspecten. Dat maakt het lastig om het gesprek te openen voor veel zorgverleners.”

Taalbarrière en geen tolk? Geen passende zorg

“Sinds het ministerie van VWS in 2012 de subsidie voor landelijke tolkendiensten stopte zien we veel onwenselijke situaties. Zo kunnen we geen passende zorg bieden”, vertelt jeugdarts Petra de Jong. Ze zet zich in voor de campagne ‘Tolken terug in de zorg, alstublieft’.

Casus: man met veranderd defatiepatroon, krampen en borborygmi

Een man wordt gestuurd in verband met een veranderd defecatiepatroon, met krampen en borborygmi. Er is geen bloedverlies. De eetlust is normaal en er is geen gewichtsverlies. Wat is uw diagnose?

Een dokter is geen monteur

Pieter Barnhoorn pleit voor bezielde en bezielende zorg, waarbij contact met de patiënt centraal staat. Zijn visie overstijgt het traditionele biomedische model: “Waarom moet alles efficiënt en onpersoonlijk? Dat is toch niet de reden waarom mensen de zorg in gaan?”

Casus: patiënt met veel jeuk

U ziet een zestienjarige patiënte met veel jeuk en een blanco voorgeschiedenis. Patiënte krijgt een corticosteroïd van de huisarts, maar dat helpt niet. Wat is uw diagnose?

Voer een open gesprek na diagnose dementie

Judith Meijers wil standaard een open gesprek over wensen en grenzen met mensen die net de diagnose dementie hebben gekregen. “Zorgprofessionals die deze gesprekken voeren, vertelden dat ze meer voldoening uit hun werk halen.”

Casus: man met bloedverlies per anum

Een man van 67 jaar komt omdat hij helder rood bloedverlies per anum heeft. Er zijn geen andere klachten, de eetlust is goed, hij is niet afgevallen. De familie anamnese is niet bijdragend. Wat is uw diagnose?

Familie­gesprekken op de IC: zo kan het morgen beter

Artsen kunnen familieleden van IC-patiënten beter betrekken als ze inspelen op hun wensen, concludeerde Aranka Akkermans. Hiervoor geeft ze concrete handvatten. “Artsen vullen intuïtief zelf in hoe de naasten betrokken willen worden.”

‘Practice what you preach’

Huisarts Chris Otten geeft praktische tips om leefstijl en preventie meer aandacht in de spreekkamer te geven. Wat werkt en wat beslist niet? “Ik máák tijd voor een leefstijlgesprek. Desnoods laat ik er mijn spreekuur voor uitlopen.”

‘Niet behandelen is ook een optie’

Existentieel behandelen gaat ervan uit dat een patiënt pas een weloverwogen beslissing kan maken als hij álle gevolgen kent. Tatjana Seute onderzoekt hoe dit het beste ingezet kan worden in de praktijk. “Het is belangrijk dat je als arts weet wie je tegenover je hebt.”


0
Laat een reactie achterx