Hoger risico op herpes zoster met JAK-remmer

Patiënten met systemische lupus erythematodes en patiënten die een JAK-remmer of corticosteroïden krijgen, lopen een verhoogd risico op herpes zoster”, zegt geneeskundestudent Mischa Pier (Universiteit van Amsterdam). Zij deed – onder begeleiding van onderzoeker Laura Boekel (Reade) – literatuuronderzoek naar dit onderwerp in het kader van haar bachelorscriptie. Vaccinatie is voor deze patiënten een belangrijke stap in de bescherming tegen herpes zoster en de complicaties daarvan, aldus Pier en Boekel.

In 2018 is een nieuw vaccin voor herpes zoster, dat veroorzaakt wordt door een heractivatie van het varicella zoster-virus, op de markt gekomen, vertellen Mischa Pier en Laura Boekel. Dit vaccin is niet gebaseerd op een levend verzwakt virus, maar betreft een recombinant zostervaccin dat mogelijk veiliger is voor patiënten die immunosuppressiva gebruiken. Pier: “Wij wilden graag weten wat de risicofactoren zijn voor het krijgen van herpes zoster voor patiënten met een reumatische aandoening en of er bepaalde medicatie of diagnoses zijn die dit risico verhogen. Daarnaast wilden we graag een antwoord op de vraag of patiënten met reumatische aandoeningen gevaccineerd zouden moeten worden en zo ja, of het recombinantvaccin veilig en effectief is voor deze groep patiënten.”

Viermaal hoger risico

Mischa Pier voerde vervolgens een literatuuronderzoek uit om een antwoord te vinden op deze vragen. Het viewpoint-artikel dat zij op basis van dit onderzoek schreef, is onlangs gepubliceerd in The Lancet Rheumatology. Uit het literatuuronderzoek bleek dat de incidentie van herpes zoster bij patiënten met reumatoïde artritis ongeveer tweemaal hoger is ten opzichte van de algemene bevolking. “Daarnaast sprong het hebben van systemische lupus erythematodes (SLE) eruit als risicofactor”, zegt Pier. Deze patiënten hebben een wel viermaal hoger risico op herpes zoster. Studies naar herpes zoster bij andere reumatische aandoeningen zijn schaars, maar patiënten met inflammatoire myositis en primair Sjögrensyndroom lijken ook een hoger risico te hebben ten opzichte van de algemene bevolking.

“Een behandeling met JAK-remmers geeft een substantieel hoger risico op herpes zoster”

Mischa Pier

Vergelijkbare werkzaamheid

Pier heeft ook gekeken naar de associatie tussen herpes zoster en de behandeling met immunosuppressiva. Uit de studies die zij bekeek, bleek dat een behandeling met corticosteroïden het risico op herpes zoster op een dosisafhankelijke manier verhoogt. Pier: “Ook een behandeling met JAK-remmers geeft een substantieel hoger risico op herpes zoster dan een behandeling met conventionele ziektemodificerende geneesmiddelen (DMARD’s – disease modifying antirheumatic drugs).”

Over de werkzaamheid en veiligheid van het recombinantvaccin bij patiënten met immuungemedieerde inflammatoire reumatische aandoeningen is nog niet veel bekend, aldus Pier en Boekel. Uit een grote studie onder de algemene bevolking, waar ook patiënten met reumatische aandoeningen aan deelnamen, bleek het vaccin slechts milde bijwerkingen te geven. Ook was de werkzaamheid ongeveer 90% bij patiënten met reumatische aandoeningen (die hiervoor geen immunosuppressiva ontvingen), vergelijkbaar met de algemene studiepopulatie.

Nog geen aanbevelingen

Meer duidelijkheid over risicofactoren voor herpes zoster, en de werkzaamheid en veiligheid van het recombinantvaccin bij patiënten met reumatische aandoeningen is belangrijk volgens Boekel en Pier. “Van alle tachtigjarigen heeft ongeveer 50% herpes zoster doorgemaakt. Het geeft over het algemeen geen ernstig ziektebeeld, maar wel ziektelast. En er kunnen vervelende complicaties optreden als postherpetische neuralgie. Als we met een vaccinatie het risico op herpes zoster met ongeveer 90% kunnen verminderen, verlaagt dat de ziektelast, maar geeft dat ook een besparing van zorgkosten.”

De meeste Europese landen hebben echter nog geen aanbevelingen opgenomen voor vaccinatie tegen herpes zoster bij immuungecompromitteerde patiënten, en de vaccinaties zijn ook vaak niet vergoed (ook niet in Nederland). “We denken dan ook dat het belangrijk is meer aandacht te besteden aan het risico op herpes zoster in de klinische praktijk en de mogelijke voordelen van vaccinatie, vooral bij SLE-patiënten en patiënten die JAK-remmers of corticosteroïden gebruiken, stellen Pier en Boekel. “Bij de gastro-enterologie is het al veel gebruikelijker om patiënten met inflammatoire darmziekten te adviseren zich te laten vaccineren als ze een JAK-remmer krijgen. Binnen de reumatologie valt hier zeker nog wel wat te winnen”, besluit Boekel.

Referentie: Pier M, Wolbink G, Boekel L. Time to talk to adults with rheumatic diseases about herpes zoster vaccination. Lancet Rheumatol 2024;6:e247-e251.

Lees meer over: