DOQ

Mededingings­toezicht biedt veel ruimte voor samen­werking

Het Nederlandse zorgstelsel is deels gebaseerd op concurrentie. Toch is er ook veel ruimte voor samenwerking, bijvoorbeeld in netwerken van ziekenhuizen. “Mededingingsregels hoeven samenwerking niet in de weg te staan”, vindt Marco Varkevisser, hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg bij Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM) in Rotterdam.

Begin dit jaar publiceerde de ESHPM een rapport over de houdbaarheid en weerbaarheid van het Nederlandse zorgstelsel.1 Houdbaarheid gaat over het functioneren van een zorgstelsel op langere termijn, en weerbaarheid over hoe goed een zorgstelsel bestand is tegen onverwachte gebeurtenissen zoals de covid-pandemie. Het rapport is afgelopen maart aangeboden aan minister Ernst Kuipers van VWS. “Een casestudie in dat rapport gaat over de balans tussen concurrentie in de zorg en de behoefte aan meer samenwerking in bijvoorbeeld netwerken”, vertelt Marco Varkevisser. De casestudie is apart gepubliceerd.2 “Veel zorgaanbieders en -bestuurders blijken geen goed beeld te hebben van die balans. Zij denken dat heel veel niet mag van de Autoriteit Consument en Markt, terwijl die ACM de afgelopen jaren heeft laten zien dat er juist veel ruimte is voor samenwerking.”

“De mededingingsregels werden ten tijde van de coronapandemie tijdelijk losgelaten”

Hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg Marco Varkevisser

Tijdelijk losgelaten

Voor het recente rapport ging de ESHPM na hoe de ACM is omgegaan met de mededingingsregels ten tijde van de coronapandemie. Varkevisser: “We zagen dat die regels toen tijdelijk zijn losgelaten. Zo hebben zorgverzekeraars enkele malen toestemming gevraagd om kosten te delen, wat de ACM inderdaad toestond. Maar in het laatste jaar van de pandemie werd daar wel bij gezegd dat de toestemming voor de laatste keer was. Vanaf dan werden de normale regels van vóór de pandemie weer gehanteerd. Ook wat betreft andere afspraken waren er tijdelijk uitzonderingen.”

“De weerbaarheid van het zorgstelsel blijkt prima”

Geen aanpassing nodig

De coronapandemie was een interessante periode voor dergelijke casestudies, betoogt Varkevisser. Een van de hoofdconclusies in het gepubliceerde artikel is dan ook dat het toezicht op concurrentie in de zorg in Nederland zo flexibel is dat we uitzonderlijke situaties het hoofd kunnen bieden. “De ACM gaat niet onnodig rigide met de regels om. De weerbaarheid van het zorgstelsel op dat punt is prima.”

De tweede hoofdconclusie gaat over de houdbaarheid van het zorgstelsel op de langere termijn. Er blijkt veel ruimte te zijn voor samenwerking tussen zorgaanbieders en ook tussen verzekeraars. “Die ruimte is groter dan veel zorgpartijen veelal denken”, aldus Varkevisser. “Voor initiatieven als De juiste zorg op de juiste plek, oftewel JZOJP, of de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord is geen aanpassing nodig van de mededingingsregels. Er kan gewoonweg al heel veel. Dat willen we met de publicatie nogmaals benadrukken.”

“De mededingingsregels hoeven niet beperkend te zijn”

Strak gereguleerd

Tijdens de coronacrisis zijn de mededingingsregels dus tijdelijk overboord gezet. Zou het niet goed zijn om dat, met het oog op nog meer samenwerking en netwerkvorming, permanent te doen? Varkevisser hoort die vraag inderdaad vaker, maar het lijkt hem geen goed idee: “Want dat zou de deur openzetten voor sterke prijsverhogingen. Het zou ook de prikkel weghalen om via concurrentie de kwaliteit te verbeteren. De concurrentie in de zorg is heel strak gereguleerd. Het dient ook een doel, namelijk om te komen tot efficiëntie en kostenbeheersing. Het doel is tevens om partijen te stimuleren tot innovatie, onder andere via goede vormen van samenwerking. Het is wel heel valide om te discussiëren over minder marktwerking voor specifieke zorgonderdelen zoals de acute zorg of complexe ggz. Maar dat geldt zeker niet algemeen voor de hele Nederlandse gezondheidszorg. Gelukkig is er al veel samenwerking en netwerkvorming. De mededingingsregels hoeven dus niet beperkend te zijn.”

Checklist

Volgens Varkevisser is het aan zorgaanbieders om deze handschoen op te pakken en samenwerkingsvormen te blijven zoeken. Met wel in het achterhoofd wat de onderbouwing en het doel is van de samenwerking. Is de samenwerking goed voor de patiënt, en is deze vorm van samenwerking daarvoor noodzakelijk? “De ACM heeft daarvoor een checklist met criteria. Daarmee kun je vooraf toetsen of aan de regels wordt voldaan. Als dan achteraf blijkt dat een samenwerking de concurrentie toch teveel beperkt, dan zal de ACM het wel verbieden maar geen boete opleggen. Ook dat laat zien dat de mededingingsautoriteit ruimte biedt om gewenste vormen van samenwerking van de grond te krijgen.”

Referenties:

  1. Varkevisser M, Schut E, Franken F, van der Geest S. Sustainability and Resilience in the Dutch Health System. Partnership for Health System Sustainability and Resilience, March 2023.
  2. Varkevisser M, Franken F, van der Geest S, Schut, E. Competition and collaboration in health care: reconciling the irreconcilable? Lessons from The Netherlands. Eur J Health Econ, 2023;24:1019–1021.
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”

Zeven Routes naar een veerkrachtig zorgsysteem

Ons zorgstelsel kan duurzamer en menselijker terwijl ook kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid geborgd zijn, meent Steven de Waal in zijn boek. “De zorginstelling verandert in een platform: minder managers en meer horizontaal management tussen zorgprofessionals.”

Wat als… jouw onderzoek plotseling is geasso­cieerd met de tabaks­industrie?

De farmaceut die het promotieonderzoek van Wytse van den Bosch financierde, werd plotseling overgenomen door een tabaksmultinational. Wat doe je dan als onderzoeker? “Door deze indirecte affiliatie ben je plotseling niet meer welkom op wetenschappelijke congressen.”

Meer rolmodel­len nodig in het medisch onderwijs

“De gezondheidszorg moet een afspiegeling zijn van de samenleving, dat is nu niet zo”, vindt Rashmi Kusurkar, hoogleraar inclusie en motivatie in medisch onderwijs. Er is behoefte aan meer inclusiviteit en diversiteit binnen het medisch onderwijs.

Zo deal je met de onzin van influencers in je spreekkamer

Patiënten vertrouwen influencers soms meer dan hun eigen arts. Jolanda van Boven en Annemie Galimont vertellen over hun ervaringen hiermee in de spreekkamer en hoe hiermee om te gaan. “Wees als arts alert dat je de patiënt goed voorlicht over de mogelijke gevolgen.”

‘Kunst kan de zorg transformeren’

Om de problemen van het overbelaste zorgsysteem het hoofd te bieden, moet kunst een structurele plaats krijgen, pleit Tineke Abma. “We willen duurzame programma’s van bewezen interventies vergoed door de zorgverzekeraar.”

Casus: jongen met gepig­menteerde huid­afwijking

Een tienjarige jongen heeft een opvallende laesie op de rechterbovenarm. Bij navraag blijkt deze laesie al jaren aanwezig. In de familie komen geen melanomen voor. De jongen heeft een blanco voorgeschiedenis. Wat is uw diagnose?

Casus: man met klachten van moeizaam plassen

Een man komt met een doorgemaakte blaasontsteking op uw spreekuur. Plassen gaat al een paar jaar langzaamaan moeilijker en moeilijker. De straal is zwak, nogal eens sproeiend en er wordt bijna altijd wat nagedruppeld. Persen helpt niet echt. Wat is uw diagnose?

Iedere arts moet zich voorbereiden op een leven lang leren

Welzijn is een voorwaarde voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. En dat is in de medische sector meer dan ooit een punt van zorg, vindt Marjolein van de Pol. “De nieuwe bewegingen moet je gewoon volgen, in welke fase van je carrière je ook zit.”


0
Laat een reactie achterx