Aios cardiologie Woudstra: ‘Toepassing stent bij atherosclerose zal steeds patiënt-individueler worden’

De interventiecardiologie heeft de afgelopen decennia een enorme ontwikkeling doorgemaakt in diagnostiek en behandeling. De recente promotie van aios cardiologie Pier Woudstra, ‘Coronairy artery disease and new stent technology’ voegde daar nieuwe kennis aan toe over de pathofysiologie van atherosclerose, maar vooral ook over de stenttechnologie die wordt toegepast om het probleem te verhelpen.

“De toepassing van stents, een metalen steunsysteem, was al een grote verbetering ten opzichte van het traditionele dotteren met alleen een ballon”, vertelt aios cardiologie Pier Woudstra (AUMC, locatie AMC). “Een volgende stap werd gemaakt met medicijnafgevende coronaire stents. De medicijnen voorkómen de snelle vorming van littekenweefsel, waardoor nieuwe vernauwingen optreden in de stent. Een belangrijk nadeel van deze medicijnen bleek trombose in de stent door langzame overgroei van het metaal ten gevolge van het medicijn.”

“De huidige generatie metalen permanente stents is dermate goed dat het ook in de toekomst een geduchte concurrent zal blijven”

Endotheliale voorlopercellen

Een nieuwe stap in de ontwikkeling was de zogenoemde COMBO-stent: de combinatie van een biologisch afbreekbare coating die een medicijn afgeeft dat restenose moet voorkomen met een laag die endotheliale voorlopercellen aantrekt. “Daarmee zijn we nog niet zover dat we stenttrombose en restenose volledig kunnen voorkomen, maar we zijn wel op de goede weg. Een deel van de verbetering van deze stent zit in de laag die endotheliale voorlopercellen aantrekt. Hierdoor ontstaat een snelle overgroei van de stent met herstel van de normale binnenbekleding van het bloedvat. De huidige generatie resorbeerbare stents biedt hiervoor nog geen klinisch toepasbaar alternatief. Uit onderzoek blijkt dat nu nog té vaak stenttrombose optreedt, waarop is besloten dit type stents niet meer te gebruiken in afwachting van verdere ontwikkelingen”, zegt Woudstra. “De huidige generatie metalen permanente stents is dermate goed dat het ook in de toekomst een geduchte concurrent zal blijven. Echter, bijvoorbeeld de diabetische populatie blijft een uitdaging, met een significant hoger percentage restenose.”

Vervolgonderzoek is gericht op verdere verbetering van de stents en van de medicijnen. Hierbij is sprake van goede samenwerking tussen de industrie en de academische centra, stelt Woudstra. “We zijn er door die samenwerking in geslaagd om op onafhankelijke wijze gedegen onderzoek te doen naar nieuw ontwikkelde stents”, zegt hij.

“De stents zijn nog vrij universeel. Dit betekent dat we nog niet voor alle patiënten de resultaten bereiken die we wensen”

Complexe stappen

Eenvoudig is het zeker niet. “Het stenten van een laesie in een bloedvat is millimeterwerk dat grotendeels met tweedimensionale beeldvorming moet geschieden”, zegt Woudstra. “De stent moet voldoende steun bieden aan het bloedvat, maar ook zo laag mogelijk in metaaldikte zijn. Het metaal moet bovendien opgevouwen kunnen worden om via een ballon te kunnen worden ingebracht. Het medicijn moet kunnen worden opgebracht op een polymeer dat oplosbaar is. En het middel moet bovendien gedurende de juiste periode en in de meest geschikte dosering worden afgegeven in het bloedvat. Allemaal complexe stappen dus. En geen patiënt of laesie is hetzelfde”, vervolgt hij. “De stents zijn nog vrij universeel. Dit betekent dat we nog niet voor alle patiënten de resultaten bereiken die we wensen, zonder een exact beeld te hebben van wat dit precies veroorzaakt.”

Exacte plaatsing

Goed nieuws in de ontwikkeling is dat de beeldvormende technieken de laatste decennia steeds geavanceerder zijn geworden. “Het is met licht en met echografie steeds beter mogelijk geworden om een beeld te krijgen van de binnenkant van het bloedvat”, zegt hij. “Dat is een goede basis om de juiste grootte van de stent te bepalen en tot exacte plaatsing te komen. Wel is nog steeds winst te boeken in het vooraf goed in kaart brengen van de karakteristieken van de vernauwing in het bloedvat.”

“Er is nog steeds winst te boeken in het vooraf goed in kaart brengen van de karakteristieken van de vernauwing in het bloedvat”

Verbetering

Zou dit op termijn kunnen leiden tot een zover gepersonaliseerde behandeling dat iedere patiënt een stent krijgt met medicijnen die precies op zijn individuele situatie zijn toegesneden? “Daarvan zijn we nog ver verwijderd, maar het zou wel het ideaal zijn”, zegt Woudstra. “Bij het gros van de patiënten bereiken we nu al goede resultaten, maar juist op dit punt is zeker nog verbetering mogelijk.”

Lees meer over: