DOQ

Betere behandeling van vernauwde kransslagaders

Voor hartpatiënten die een behandeling moeten ondergaan in alle drie de kransslagaders is een openhartoperatie, een zogenoemde bypassoperatie, de beste behandelingswijze. Maar als het gaat om minder complexe vernauwingen in de drie kransslagaders is het dotteren van die vernauwingen zeker even effectief. Dat is de uitkomst van de internationale FAME-3-studie, waarvan de resultaten november jl. zijn gepubliceerd in The New England Journal of Medicine.

Het is al jaren de gangbare werkwijze. Bij patiënten met vernauwingen in één of twee kransslagaders wordt voor dotteren gekozen, omdat dit de beste resultaten en minste complicaties geeft. Bij patiënten met vernauwingen in alle drie de kransslagaders wordt daarentegen van oudsher een bypassoperatie als de beste behandelingswijze beschouwd.

Cardioloog en onderzoeker Frederik Zimmermann

Vergelijkend onderzoek

De laatste jaren is de techniek van dotteren echter sterk verbeterd door steeds betere stents en door de zogenoemde Fractionele Flow Reserve (FFR) methode. “We kunnen daarmee veel selectiever dotteren dan voorheen,” vertelt Frederik Zimmermann, cardioloog en onderzoeker in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. Dat geeft samen met de University of Stanford in de Verenigde Staten en het Cardiovasculair Center Aalst in België leiding aan de internationale FAME-3-studie waar wereldwijd 48 ziekenhuizen aan hebben deelgenomen. “We wilden met deze studie onderzoeken of we met de inzet van moderne stents en de FFR-methode bij patiënten met vernauwingen in alle drie de kransslagaders even goede resultaten zouden kunnen behalen als na een bypassoperatie,’ legt Zimmermann uit. Om daarachter te komen werden 1500 patiënten met vernauwingen in alle drie de kransslagaders door loting verdeeld in twee groepen: één groep die een bypassoperatie kreeg en één groep waarbij alle vernauwingen gedotterd werden.

“Zowel de uitkomsten van dotteren als de bypasschirurgie zijn dus enorm verbeterd”

Minder complicaties

“We zijn deze patiënten vervolgens een jaar gaan volgen en gaan bijhouden bij wie van hen zich de meeste complicaties voordoen”, vervolgt Zimmermann. “Denk aan: hoeveel patiënten zijn in dat jaar overleden, hebben een hartinfarct of beroerte gekregen of moesten opnieuw een ingreep ondergaan.”Deze monitoring leverde twee belangrijke conclusies op. “Allereerst zagen we dat beide groepen het veel beter deden dan wat we wisten uit voorgaande studies. Zowel bij dotteren als bij bypassoperaties zijn de complicaties ongeveer gehalveerd vergeleken met eerdere studies. Van eerder onderzoek was bekend dat het percentage complicaties bij patiënten met vernauwingen in alle drie de kransslagaders bij dotteren 18 procent was en bij een bypassoperatie 12 procent. In de FAME-3-studie blijken deze percentages respectievelijk 10 en 6 procent te zijn. Zowel de uitkomsten van dotteren als de bypasschirurgie zijn dus enorm verbeterd.”Meerdere factoren spelen daarbij een rol, veronderstelt Zimmermann. “Voor dotteren hangt dat samen met de betere stents en de FFR-methode, voor bypassoperaties onder meer met een betere controle van de cholesterol en de bloeddruk. Tien jaar geleden werden cholesterolremmers nog relatief weinig voorgeschreven, tegenwoordig doet iedereen dat.”

“Bij patiënten met minder complexe vernauwingen blijkt dat dotteren het even goed doet als een bypassoperatie. Dotteren is minder ingrijpend en vergt een minder lange revalidatie- en hersteltijd”

Complexe en minder complexe vernauwingen

Een andere belangrijke conclusie is dat de bypassoperatie het voor de gemiddelde patiënt met een vernauwing in alle drie de kransslagaders iets beter doet dan dotteren. “Maar we hebben binnen de patiëntengroep ook een onderverdeling gemaakt tussen patiënten met complexe en minder complexe vernauwingen. Dan blijkt dat bij patiënten met minder complexe vernauwingen dotteren het even goed doet als een bypassoperatie. En dotteren is minder ingrijpend en vergt een minder lange revalidatie- en hersteltijd dan een bypass.”Voor zowel behandelaren als patiënten zijn de uitkomsten van de FAME-3-studie goed nieuws. “Het betekent dat de patiënt erop vooruitgaat. En cardiologen en hartchirurgen kunnen met deze kennis de behandeling nóg beter op maat afstemmen op de patiënt. In het Catharina Ziekenhuis doen we dat in ons Hartteam, een team van cardiologen en hartchirurgen. We wegen gezamenlijk af welke patiënt voor welk van beide ingrepen in aanmerking komt.”

“We willen ook weten of, en zo ja welke, complicaties zich op de langere termijn kunnen voordoen”

Vervolgonderzoek

Het onderzoek stopt hiermee niet, benadrukt Zimmermann, die komend voorjaar promoveert op de FAME-3-studie. “We zijn nu met vervolgonderzoek bezig, waarbij we de geïncludeerde patiënten tot vijf jaar na de operatie blijven volgen. De meeste complicaties doen zich weliswaar voor binnen één jaar na operatie, maar we willen ook weten of, en zo ja welke, complicaties zich op de langere termijn kunnen voordoen. Bovendien monitoren we ook hun verdere kwaliteit van leven. Hoe gaat het met hun algehele conditie, hebben ze pijnklachten, kunnen ze blijven werken? Dat zijn eveneens belangrijke factoren die we straks meewegen in de uitkomsten van ons vervolgonderzoek.”   

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De stap naar werk begint soms al in de spreekkamer

Werk verdient ook aandacht in de spreekkamer. Berdien Griffioen vertelt hoe Emma at Work jongeren met een chronische aandoening helpt om met vertrouwen de stap naar werk te zetten. “Je moet patiënten de ruimte geven om te vertellen hoe het gaat met studie en werk.”

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?