DOQ

Colonsonde: alternatief voor stoma bij extreme obstipatie

Bij mensen met extreme, onbehandelbare obstipatie was tot nu toe het aanleggen van een permanent ileostoma de enige optie. En bij terugkerende obstructie van het colon door een volvulus wordt een sigmoïdresectie verricht. MDL-arts Lennard Gilissen biedt voor beide situaties een minder invasief alternatief: colonspoeling via een percutane sonde.

Het begon ruim 15 jaar geleden. Gilissen behandelde als assistent MDL-ziekten in het MUMC+ in Maastricht een oudere vrouw met Parkinson die geregeld een volvulus kreeg, een draai in de darm. Gilissen blikt terug: “We hadden haar al diverse malen behandeld door endoscopisch de darm weer terug te draaien, maar de volvulus keerde steeds sneller terug. We adviseerden haar een sigmoïdresectie. Dat zag zij niet zitten aangezien een operatie onder algehele narcose haar Parkinsonklachten zou kunnen verergeren. Zij vroeg of er echt geen alternatief was.”

“In overleg met de patiënt en onder supervisie van mijn opleider heb ik de PEC-sonde tijdens een coloscopie onder sedatie met midazolam ingebracht. Dat bleek een succes”

MDL-arts Lennard Gilissen

PEC-sonde

Daarop dook Gilissen in de literatuur en stuitte op een artikel over plaatsing van een sonde in het colon via een percutane endoscopisch colostomie (PEC). “In overleg met de patiënt en onder supervisie van mijn opleider heb ik de PEC-sonde tijdens een coloscopie onder sedatie met midazolam ingebracht. Dat bleek een succes; de sonde zorgde ervoor dat het colon aan de buikwand vastgroeide zodat deze geen steeldraai meer kon maken. Daarnaast kon ze obstipatie voorkomen door dagelijks het colon te spoelen via de sonde. De patiënt was zeer tevreden.”

Geen andere optie

Na zijn overstap naar het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven in 2007, legde Gilissen de optie van het plaatsen van een PEC-sonde soms voor aan patiënten met extreme, refractaire obstipatie. Patiënten bij wie alle andere opties, zoals laxantia en/of spoelpompen, hadden gefaald. “Het alternatief voor hen was het aanleggen van een permanent stoma. Een deel van de patiënten koos voor de PEC, andere patiënten gaven toch voorkeur aan een stoma.”

“De patiënt kan via die sonde eenmaal daags het colon spoelen met gemiddeld één liter warm water of macrogol”

Thuis spoelen

Het plaatsen van een PEC-sonde is vergelijkbaar met het plaatsen van een PEG, een percutane maagsonde voor voeding, een techniek die al sinds 1980 bestaat, legt Gilissen uit. “Alleen de locatie is anders, we zijn creatief met de sonde. De PEC-sonde plaats je tijdens endoscopie op de gewenste plaats in het colon, je prikt door de buikwand het colon op de geschikte plaats aan en trekt met een draadje de sonde naar buiten. De patiënt kan via die sonde eenmaal daags het colon spoelen met gemiddeld één liter warm water of macrogol. Vaak kunnen patiënten binnen 30 tot 60 minuten naar het toilet en zijn dan de rest van de dag klaar. Het retrograad spoelen van het colon met een spoelpomp kost veel meer tijd.”

Reversibele ingreep

In vergelijking met een permanent stoma heeft de PEC enkele voordelen, stelt Gilissen. “Allereerst is PEC-plaatsing relatief eenvoudig voor artsen die zowel coloscopie als PEG-plaatsing beheersen. Voor de patiënt is de grootste belasting de coloscopie-voorbereiding. De plaatsing zelf wordt meestal goed doorstaan met sedatie en lokale verdoving van de punctieplaats. De kans op complicaties is klein. Daarnaast zie je aan de buitenkant alleen het slangetje of later een button waarop de patiënt een slangetje kan aansluiten om te spoelen. Belangrijk om te vermelden is dat het een reversibele ingreep betreft: als de patiënt niet tevreden is over de PEC of deze niet meer nodig heeft, wordt het slangetje afgeknipt en het restant teruggeduwd in de darm waarna dit met de ontlasting vanzelf naar buiten komt. De openingen in de buikwand en het fistelkanaal naar de darm groeien vanzelf snel dicht. Het belangrijkste nadeel van de PEC is dat de patiënt dagelijks moet spoelen. Voor sommige patiënten is dat reden om toch een stoma te kiezen. Het spoelen is soms belastend.”

“Ik heb inmiddels een stuk of 40 plaatsingen uitgevoerd; 60% van de patiënten is tevreden over het effect”

Nazorg goed regelen

In de loop der jaren is er uit het land geleidelijk een verwijsstroom op gang gekomen naar Eindhoven van patiënten die voorkeur geven aan een PEC-sonde boven een ileostoma. “Collega’s in den lande raken bekend met de techniek en sturen een patiënt door. Ook vanuit het expertcentrum voor motiliteitsproblemen in het MUMC+ krijg ik regelmatig patiënten verwezen voor het aanleggen van een PEC-sonde bij patiënten bij wie een ileostoma nog de enige andere optie is. Ik heb inmiddels een stuk of 40 plaatsingen uitgevoerd; 60% van de patiënten is tevreden over het effect.”

“Het lijkt me ideaal als in iedere regio minimaal één MDL-arts deze procedure beheerst”

Begeleiding

Gilissen hoopt dat hij niet de enige MDL-arts in Nederland blijft die deze ingreep uitvoert. “Het lijkt me ideaal als in iedere regio minimaal één MDL-arts deze procedure beheerst. Dan kunnen patiënten dichter bij huis worden geholpen. Daarbij is trouwens niet alleen de expertise van de MDL-arts van belang. Ook de begeleiding voor deze ingreep en de nazorg moeten goed geregeld zijn. In de praktijk gaat het over spoel- en verzorgingsadviezen die bijvoorbeeld door een PEG-verpleegkundige gegeven kunnen worden. Korte lijnen tussen patiënt, thuiszorg en PEG-team zijn belangrijk voor een optimaal effect. Ook de thuiszorg moet bekend zijn met de functie van de PEC-sonde. Bijvoorbeeld dat deze niet bedoeld is om voeding toe te dienen.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx