De urologie – en dus de uroloog – verandert

Toenemende superspecialisatie en een andere indeling van de medische specialismen maken dat de uroloog zoals we die nu kennen over een jaar of 15 waarschijnlijk niet meer bestaat. Michael van Balken, uroloog in het Rijnstate ziekenhuis en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Urologie (NVU) geeft uitleg.

Toegegeven, de stelling ‘In 2035 zijn er geen urologen meer’ was bewust stevig geformuleerd om de discussie tijdens een bestuursdag van de NVU te prikkelen, beaamt Michael van Balken. “Maar dat neemt niet weg dat er genoeg aanleidingen zijn om het over de toekomst van de urologie te hebben. Ontwikkelingen en bewegingen binnen het eigen vakgebied, binnen de wereld van de medische specialismen in het algemeen, en binnen de maatschappij maken dat het vak en de manier waarop we dat uitoefenen in de komende jaren zal veranderen.”

Zeldzaamheid

Een belangrijke ontwikkeling binnen de urologie zelf is de verder toenemende superspecialisatie, stelt Van Balken. “Van oudsher is de uroloog iemand die het hele vakgebied beheerst. Van diagnostiek tot en met behandeling en van nierstenen tot en met prostaatkanker. De toegenomen wetenschappelijke kennis en ook de groei aan technische mogelijkheden voor behandeling maken dat dit niet meer vol is te houden. Voor chirurgische ingrepen bij urologische maligniteiten gelden er tegenwoordig normen voor het minimum aantal ingrepen per jaar. Dan kun je je niet ook nog met bijvoorbeeld nierstenen of blaasontstekingen bezighouden. De ‘breed werkende’ uroloog die alle ziektebeelden zelf diagnosticeert en behandelt, zal daardoor over enige tijd een zeldzaamheid zijn. In kleinere ziekenhuizen zullen urologen nog wel het vak in de volle breedte beoefenen waar het gaat om de diagnostiek, maar de meer gecompliceerde patiënten zullen zij voor de behandeling meer dan nu doorverwijzen naar gespecialiseerde collega.”

“Sommige urologen zullen straks vooral beschouwend werken”

Beschouwend of snijdend?

Dit zal er toe leiden dat er twee soorten urologen gaan ontstaan, verwacht Van Balken: beschouwende en snijdende urologen. “Zoals gezegd, van oudsher ontfermt de uroloog zich over het hele traject: van diagnose tot (invasieve) behandeling. De hierboven geschetste ontwikkeling zal maken dat sommige urologen straks bijna uitsluitend ‘beschouwend’ werken terwijl anderen hun dag vooral zullen vullen met het uitvoeren van invasieve behandelingen. Op zich sluit dat aan bij de wensen van veel jonge collega’s. We merken dat een deel van hen juist veel affiniteit heeft met het beschouwende deel van het vak, waaronder ook de bijna psychologische begeleiding van patiënten met functionele urologische klachten, terwijl anderen zich juist aangetrokken voelen tot de innovatieve invasieve technieken voor behandeling. Bij dat laatste zien we overigens ook een ontwikkeling naar minder invasieve vormen van behandeling. Radiotherapie, systemische therapie zijn tegenwoordig soms effectieve alternatieven voor een operatie.”

Bekkenspecialist

Daarnaast zorgt een ontwikkeling binnen de wereld van de medische specialismen in het algemeen ervoor dat de uroloog zoals we die nu kennen wellicht in 2035 niet meer bestaat. “Van oudsher zijn de medische specialismen orgaan-specifiek ingericht. MDL-artsen houden zich bezig met de organen van het spijsverteringskanaal, gynaecologen met de vrouwelijke geslachtsorganen, enzovoort. Je ziet echter dat aandoeningen in toenemende mate behandeld worden in een multidisciplinair team van superspecialisten die zich hebben toegelegd op een bepaalde medische aandoening. De verwachting is dat de indeling van medisch specialismen hier in de nabije toekomst meer rekening mee gaat houden. Dan zou je bijvoorbeeld specialist zijn in de aandoeningen in het bekken. En als oncologisch uroloog ben je dan meer verbonden met de medisch oncologen dan met urologen die blaasontstekingen en nierstenen behandelen. De opleiding is daar nu nog niet op berekend maar daar wordt wel over nagedacht. Een ander gevolg van die ontwikkeling is overigens de vraag in hoeverre je dan binnen een ziekenhuis nog een vakgroep Urologie zult hebben.”

“De nieuwe generatie urologen verwacht, terecht, een betere balans tussen werk en privé”

Toename aan patiënten

De belangrijkste maatschappelijke ontwikkeling die de uroloog verandert, tot slot, is de toenemende stroom aan patiënten. “De vergrijzing leidt tot een toename van patiënten met urologische problematiek. Daarnaast verwacht de nieuwe generatie urologen, terecht, een betere balans tussen werk en privé. Dat betekent dat we moeten kijken hoe we de zorg voor de patiënten anders oppakken. Bijvoorbeeld door meer in de eerste lijn te houden, een deel van het werk bij verpleegkundig specialisten onder te brengen en met behulp van innovaties zowel het werk efficiënter te kunnen doen als ook de administratie te verminderen. Kortom, alle besproken ontwikkelingen maken dat de uroloog anno 2035 waarschijnlijk niet meer lijkt op die anno 2023.”

Lees meer over: