Dr. Mattiotti: ‘Positief effect Follistatin-like 1 na hartinfarct is mogelijk stap naar gentherapie’

Redactioneel

25 april 2019

Een veelbelovend aanknopingspunt om herstel na een hartinfarct te bevorderen. Dat is het resultaat van promotieonderzoek dat dr. Andrea Mattiotti heeft verricht binnen het Amsterdam UMC – locatie AMC. In muismodellen toonde hij de belangrijke regeneratieve rol aan van het eiwit Follistatin-like 1. “Dat het effect zó groot zou zijn, hadden we niet verwacht.”

Hoe vaak komt het voor dat een onderzoeker in grote mate wordt verrast door de uitkomsten van zijn studie? Het overkwam Andrea Mattiotti, die er uiteindelijk op promoveerde begin dit jaar. Hij vertelt: “We hielden er al langere tijd rekening mee dat het eiwit Follistatin-like 1 een positieve rol speelt bij het herstel van het hart na een hartinfarct, maar dat het effect zó groot zou zijn, hadden we niet verwacht.”

Experiment

Het bewijs werd geleverd door een vergelijkend onderzoek bij muizen. Mattiotti legt uit: “Minder dan de helft van het aantal cellen in het hart bestaat uit hartspiercellen. Bij de andere helft gaat het onder andere om cellen met een beschermende of regeneratieve functie. We wisten dat Follistatin-like 1 bijdraagt aan het herstel na een hartinfarct. Daarom hebben we dit eiwit uitgeschakeld in muizen kort voordat er een hartinfarct werd geïnduceerd. Deze dieren overleden allemaal binnen vijf dagen na het hartinfarct, terwijl de controlemuizen met zo’n hartinfarct in leven bleven.”

Goede vorming littekenweefsel

Na een hartinfarct scheiden hartcellen Follistatin-like 1 uit, met als doel de weefselschade te voorkomen en/of herstellen die is ontstaan toen de bloedtoevoer naar het hart deels was geblokkeerd. Mattiotti: “Wij hebben kunnen vaststellen dat Follistatin-like 1 cruciaal is voor het herstel van het hart. Het eiwit is ervoor verantwoordelijk dat littekenweefsel op een goede manier wordt gevormd. Concreter: op een dusdanige manier, dat het hart intact blijft en kan blijven pompen.”

Gentherapie

Wat betekent deze vondst voor de kliniek? Kan dit resultaat uit fundamenteel onderzoek worden vertaald naar patiëntenzorg? Mattiotti: “Ik heb ook de DNA-elementen weten te identificeren die essentieel zijn voor de aanmaak van Follistatin-like 1. Mogelijk is dit een stap op weg naar gentherapie.”

Efficiënte behandeling

Hij vervolgt: “In de ideale situatie zou je het eiwit willen toedienen na een hartinfarct. Maar wat is de beste manier? Welke hoeveelheid Follistatin-like 1 zou de patiënt moeten krijgen? Wat is de beste plek om het toe te dienen? Stel, je brengt het direct in het hart in. Wat is dan het effect? Heeft het bijvoorbeeld nadelige effecten op andere organen? Nader onderzoek is nodig om te achterhalen wat een efficiënte behandeling is. Dit is een van de thema’s waarop we ons richten onder leiding van dr. Maurice van den Hoff binnen de afdeling Medische Biologie van het Amsterdam UMC.”

Dr. Andrea Mattiotti is nu als postdoc werkzaam binnen het Hubrecht Instituut in Utrecht. Dit onderzoeksinstituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen verricht onderzoek op het gebied van de ontwikkelingsbiologie in het algemeen en stamcellen in het bijzonder.