DOQ

Meer oog voor kwetsbaarheid in de psychiatrie nodig

Ouderen die in het ziekenhuis terechtkomen, worden onderzocht op typisch geriatrische problemen, zoals kwetsbaarheid, ondervoeding en algemeen functioneren. In de psychiatrie gebeurt dit niet structureel. Hier valt veel winst te behalen, zo betoogt klinisch geriater Carolien Benraad in haar proefschrift, waarop ze op 12 februari is gepromoveerd aan het Radboudumc.

Carolien Benraad beveelt naar aanleiding van haar proefschrift aan om in de ouderenpsychiatrie meer oog te hebben voor geriatrische syndromen en chronische aandoeningen die tegelijk spelen met de psychiatrische ziekte. Voorbeelden van geriatrische syndromen zijn ondervoeding, geheugenproblemen of vallen. Ook kwetsbaarheid komt veel voor bij ouderen met geriatrische problemen. Kwetsbaarheid betekent een verminderde reservecapaciteit, waardoor mensen minder weerstand hebben om nieuwe aandoeningen het hoofd te bieden.

(Foto: Pixabay)

In het ziekenhuis is het in kaart brengen van deze problematiek al geïnstitutionaliseerd, maar in psychiatrische instellingen niet. Carolien Benraad: “Op dit moment is de zorg zo ingericht dat fysieke en psychische klachten gescheiden worden aangevlogen: algemene ziekenhuizen zijn er voor de lichamelijke en complexe geriatrische problemen en de ggz voor psychiatrische stoornissen. Het gevolg hiervan is dat de variatie aan problemen die patiënten in werkelijkheid hebben moeilijk of niet geïntegreerd kunnen worden aangepakt. Dat werkt ondoelmatige zorg van onvoldoende kwaliteit in de hand.”

Onverklaarde klachten bij ouderen

Ook onderzocht Carolien Benraad onverklaarde lichamelijke klachten bij ouderen. Naarmate mensen ouder worden, ervaren ze meer lichamelijke klachten en wordt het steeds lastiger om te bepalen of deze klachten zijn toe te schrijven aan lichamelijke ziekten of niet. Als de oorzaak niet gevonden wordt, is er sprake van ‘onverklaarde lichamelijke klachten’: er wordt geen onderliggende ziekte vastgesteld, die de klachten voldoende verklaren. Echter, naarmate mensen ouder worden is er vaak een combinatie van psychiatrische problemen, kwetsbaarheid en lichamelijke aandoeningen. Dat maakt herkenning van onderliggende problemen moeilijk en de patiënten des te complexer. Een geïntegreerde aanpak in uitzoeken wat er aan de hand is en behandelen zou voor de hand liggen/het beste zijn.

Acuut opgenomen patiënten

Ook bij oude volwassenen met psychiatrische stoornissen die acuut opgenomen moesten worden, bleken kwetsbaarheid en ondervoeding vaak voor te komen. De patiënten hadden ook veel lichamelijke ziekten. Zowel kwetsbaarheid als die chronische ziekten speelden een grote rol in het niet meer terug kunnen keren naar huis. De helft van de patiënten bleek vijf jaar na opname overleden. Dat is een hoog percentage, als gekeken wordt naar de gemiddelde levensverwachting van een 75-jarige. Ook hier bleek kwetsbaarheid voorspellend te zijn voor overlijden.

Aha-erlebnis

Carolien Benraad: “Als ik in mijn omgeving uitlegde waar mijn proefschrift over ging, heb ik gemerkt dat het voor veel herkenning zorgt, een zogeheten aha-erlebnis. Ik kreeg reacties als: ‘Oh, ja, ik zie nu dat dit ook bij mijn moeder of vader het geval is’. Tevens kreeg ik vaak de opmerking dat het vreemd is dat de zorg in Nederland zo gescheiden is. Het komt er eigenlijk op neer dat geriatrische problemen voor oudere mensen met psychiatrische problemen niet zo belangrijk zijn als voor ouderen die in het ziekenhuis gezien worden. Het is belangrijk om naar het totaalplaatje van een patiënt te kijken, omdat het betere zorg oplevert.”

Geriatrische afdeling

Carolien Benraad was in 1995 een van de oprichters van de psychiatrische/geriatrische afdeling binnen Pro Persona GGZ Nijmegen. Zij zag dat psychiatrische klachten bij ouderen vaak niet alleen komen, maar vergezeld worden door geriatrische problemen. Vanuit dit perspectief startte zij, samen met collega’s, een onderzoek onder twee groepen patiënten. Sinds 2015 werkt ze als klinisch geriater in het Radboudumc, waar ze regelmatig patiënten met psychiatrische klachten naast hun lichamelijke aandoening voorbij ziet komen. In deze periode rondde ze haar proefschrift af.

Bron: Radboudumc
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx