DOQ

Nieuwe richtlijn ‘Astma en zwanger­schap’: tegen­strijdige adviezen opgelost

Vorig jaar verscheen de nieuwe multidisciplinaire richtlijn ‘Astma en zwangerschap’. Hard nodig, gezien het bestaande kennishiaat onder zorgverleners met betrekking tot het gebruik van astmamedicatie tijdens zwangerschap. Dit leidde onder andere tot tegenstrijdige adviezen. Veel vrouwen stopten of reduceerden hun astmamedicatie, ook op eigen initiatief, uit angst voor schadelijke gevolgen voor hun baby. “Terwijl het ook tijdens de zwangerschap belangrijk is de astma zo rustig mogelijk te houden, voor zowel moeder als kind”, aldus longarts Saar van Nederveen-Bendien van het HagaZiekenhuis.


“Zwangere vrouwen met astma werden vaak te laat naar ons verwezen, pas in het tweede of derde trimester van de zwangerschap. Dan presenteerden ze zich met veel klachten”, aldus Van Nederveen-Bendien. Zij is voorzitter van het team dat de multidisciplinaire richtlijn heeft ontwikkeld namens de longartsenvereniging (NVALT). De richtlijn voorziet in een overzicht van werkafspraken voor verschillende zorgprofessionals, zoals huisartsen, longartsen, gynaecologen, verloskundigen en apothekers. In het HagaZiekenhuis waar Van Nederveen werkt als longarts bestaat er al ruim acht jaar een gespecialiseerde kliniek voor zwangere vrouwen met astma.

(Foto: Lucas Krullaards)

“Wanneer je astma vanaf het begin van de zwangerschap niet goed onder controle houdt, zijn er verhoogde risico’s”

Longarts Saar van Nederveen-Bendien


Verhoogde risico’s

“Uit wereldwijd onderzoek weten we dat 20 tot 35% van de vrouwen hun astmamedicatie stopt of reduceert in geval van zwangerschap of bij een zwangerschapswens, veelal op eigen initiatief”, vertelt Van Nederveen. “Dat geldt trouwens ook voor andere medicatie. Terwijl dit vaak onnodig is, omdat de meeste astmamedicatie veilig is te gebruiken tijdens een zwangerschap. Met inhalatiecorticosteroïden – de hoeksteen van de behandeling van astma – kun je een longaanval en slechte astmacontrole voorkomen.

Wanneer je astma vanaf het begin van de zwangerschap niet goed onder controle houdt, dan zijn er juist verhoogde risico’s. Bijvoorbeeld een verhoogde kans op een vroeggeboorte, pre-eclampsie, of een keizersnede. En hoewel astma voor een belangrijk deel erfelijk is bepaald, blijkt dat het kind een verhoogd risico op astma heeft als de astma bij de moeder tijdens de zwangerschap niet onder controle was. Goede educatie van zorgprofessionals en voorlichting over medicatieveiligheid tijdens zwangerschap kan dus ook bijdragen aan preventie van astma.”

“Voor longartsen is dit vrij nieuw”

Medicatieveiligheid en monitoring

De nieuwe richtlijn ‘Astma en zwangerschap’, te raadplegen via de richtlijnendatabase van de Federatie Medisch Specialisten, moet ervoor zorgen dat alle zorgverleners dezelfde adviezen hanteren en naleven. De richtlijn biedt informatie over medicatieveiligheid tijdens zwangerschap en borstvoeding, ook over relatief nieuwe medicatie, waaronder de nieuwe generatie biologicals. Verder staan er aanwijzingen in voor monitoring; hoe vaak moeten zwangere vrouwen met astma worden gecontroleerd en door wie? In de richtlijn is hiervoor een flowchart ontwikkeld met het accent op multidisciplinaire samenwerking.

(Foto: Lucas Krullaards)

Tevens is er aandacht voor pre-conceptionele zorg. Van Nederveen: “Elke vrouw in de vruchtbare leeftijd heeft recht op een pre-conceptioneel consult bij de huisarts, verloskundige of een behandelend specialist. Dat is bij reumatologen al heel gebruikelijk, maar voor longartsen is dit vrij nieuw. In de richtlijn staan de zaken die je daarbij zeker moet bespreken met de patiënt. Ook de website ‘Kansrijke start’ van het Ministerie van VWS geeft hier input voor.”

Goede resultaten

Het is nog wat te vroeg om te kunnen concluderen in hoeverre de richtlijn ‘Astma en zwangerschap’ de bestaande situatie heeft verbeterd. “Ik besteed er veel aandacht aan in het onderwijs dat ik bijvoorbeeld geef aan longartsen, longverpleegkundigen en huisartsen”, aldus Van Nederveen. “We hopen dat de richtlijn ook helpt om huisartsen en verloskundigen bewuster te maken van het belang om de astma onder controle te houden voor en tijdens zwangerschap.

In ons ziekenhuis hebben we structureel een MDO met een longarts gespecialiseerd in astma, gynaecoloog, longverpleegkundigen, ziekenhuisapotheker en poliklinisch apotheker waarbij we elke patiënt bespreken. Positief is dat ook onze CF-artsen vaak aansluiten, voor zwangere patiënten met taaislijmziekte. Dat leidt tot goede weloverwogen adviezen naar de patiënt toe.”

“Patiënten uit het hele land weten ons inmiddels te vinden”

Geruststellen

De huisartsen en verloskundigen in de regio Den Haag zijn goed op de hoogte van de speciale kliniek in het HagaZiekenhuis Den Haag en verwijzen door als het nodig is. “Wanneer een vrouw mild astma heeft en laagcomplexe zorg nodig heeft – wat geldt voor het merendeel van de vrouwen – dan blijft zij bij de huisarts en verloskundige. Alleen in complexe situaties of bij risicofactoren voor slechte uitkomsten, komen vrouwen bij ons terecht. Patiënten uit het hele land weten ons inmiddels te vinden.

Ook vanwege onze toenemende kennis en ervaring met het gebruik van bepaalde biologicals tijdens zwangerschap. Alle beslissingen nemen we als zorgprofessionals zorgvuldig samen met de patiënt en partner. Als de astma tijdens de zwangerschap goed onder controle blijft en longaanvallen worden voorkomen, dan kan een zwangerschap net zo goed verlopen als bij een zwangere zonder astma.”    

Meer informatie:
Astma en zwangerschap’ Richtlijnendatabase, Federatie Medisch Specialisten.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx