DOQ

Samen werken aan preventie derma­tolo­gische bij­werkingen kanker

Dermatologische bijwerkingen van een behandeling tegen kanker kunnen een enorme impact hebben op de kwaliteit van leven van patiënten. Dr. Annemie Galimont, werkzaam in het Bravis Ziekenhuis, is als onco-dermatoloog gespecialiseerd in deze bijwerkingen. “Wereldwijd hebben de onco-dermatologen nu de handen ineengeslagen om goede richtlijnen voor de preventie en behandeling van deze bijwerkingen te ontwikkelen.”

Oncologische behandelingen zoals chemotherapie, doelgerichte therapie en immunotherapie, kunnen bijwerkingen van de huid, nagels en haren geven. Dit komt omdat deze therapieën zich richten op (processen in) snel delende cellen – en dus ook huidcellen – of op immuuncellen, die ook veel in de huid voorkomen, legt Annemie Galimont uit. Patiënten kunnen bijvoorbeeld last krijgen van haaruitval, uitslag, nagelafwijkingen, mucositis, blaarziekten. Ook bestaande aandoeningen zoals psoriasis of eczeem kunnen flink verergeren. “Uit onderzoek blijkt dat deze dermatologische bijwerkingen een enorme impact hebben op de kwaliteit van leven van patiënten. Daarbij zien we ook dat een deel van de patiënten bang is dat de behandeling tegen kanker gestopt wordt vanwege de dermatologische bijwerkingen en hier niets over durven te zeggen. Zij lijden in stilte.”

“Dermatologische bijwerkingen hebben een enorme impact op de kwaliteit van leven van patiënten”

Onco-dermatoloog dr. Annemie Galimont

Uniforme richtlijnen ontwikkelen

De ongeveer 200 onco-dermatologen die de wereld rijk is, besloten daarom samen te werken en een werkgroep op te richten onder auspiciën van de European Academy of Dermatology and Venereology (EADV). “Als werkgroep willen we goede richtlijnen ontwikkelen voor de behandeling van dermatologische bijwerkingen als gevolg van chemotherapie, doelgerichte therapie of immunotherapie. Vanuit de literatuur en studies naar kwaliteit van leven weten we wat de meest voorkomende en meest hinderlijke dermatologische bijwerkingen zijn. Denk aan hand-voethuidreacties, het hand-voetsyndroom, nagelafwijkingen, radiodermatitis, haaruitval en mucositis. Hier willen we nu uniforme richtlijnen voor gaan ontwikkelen. Niet alleen voor onze collega-dermatologen, maar ook voor verpleegkundig specialisten en oncologen.”

Erger voorkomen

De informatie is ook voor hen van belang, aangezien bij patiënten met nog maar milde bijwerkingen met vrij simpele behandelingen erger voorkomen kan worden, legt Galimont uit. “Deze informatie staat nu wel in de wetenschappelijke literatuur, maar het is allemaal hapsnap en je moet van goeden huize komen om dat tijdens het poliklinisch spreekuur te vinden voor die specifieke patiënt.”

Folders

Naast het ontwikkelen van richtlijnen, is de werkgroep bezig met het maken van informatiefolders voor patiënten over de meest voorkomende dermatologische bijwerkingen. “Bij de EADV staan de eerste folders al online en zij hebben ook toestemming gegeven deze folders een op een te vertalen. In bijna alle landen hebben we nu ook de beroepsgroepen van dermatologen zover gekregen deze folders te gaan gebruiken. Dat is echt heel mooi.”

“We hebben samen met de podotherapeuten een interdisciplinair protocol ontwikkeld voor dermatologische afwijkingen aan de handen, voegen en nagels”

Interdisciplinair protocol

Niet alleen internationaal, maar ook nationaal gaan de dermatologen samenwerkingen aan. Een mooi voorbeeld is de samenwerking met de podotherapeuten. “De best standard of care voor patiënten met diabetische-voetulcera wordt in Nederland vergoed”, zegt Galimont. “Maar dit gold niet voor patiënten met voetulcera als gevolg van een behandeling tegen kanker. Daarom hebben de podotherapeuten een zorgmodule Oncologische ulcera ontwikkeld. Het Zorginstituut Nederland heeft besloten dat vanaf 1 januari 2024 ook deze zorg vanuit de basisverzekering vergoed wordt. “Als dermatologen hebben we nu samen met de podotherapeuten een interdisciplinair protocol ontwikkeld voor dermatologische afwijkingen aan de handen, voeten en nagels bij een oncologische behandeling. Hierin staat onder andere informatie over welke bijwerkingen kunnen optreden en in welke graderingen, en wie welke behandeling kan geven. Dit protocol is onlangs door beide beroepsgroepen geaccordeerd. Dit is echt uniek in de wereld en ook iets waar we erg trots op zijn.”

“Met hoofdhuidkoelingen kun je haaruitval bij chemotherapie verminderen, met koelingen van de handpalmen en voetzolen rem je hand-voetsyndroom en nagelafwijkingen”

Preventieve voetzorgbehandeling

Galimont legt uit dat voor veel dermatologische bijwerkingen bij een behandeling tegen kanker preventieve maatregelen mogelijk zijn. “Bijvoorbeeld hoofdhuidkoelingen om haaruitval bij chemotherapie te verminderen, of koelingen van de handpalmen en voetzolen om hand-voetsyndroom en nagelafwijkingen te remmen. Maar denk ook aan patiënten die van zichzelf al veel eelt op de voeten hebben. Om te voorkomen dat zij meteen 2-0 achterstaan bij het starten van doelgerichte therapie, kunnen ze preventief een voetzorgbehandeling laten uitvoeren.” Daarnaast geeft Galimont patiënten veel informatie: over hygiëne van de huid, hoe zij hun nagels moeten knippen, wat voor soort schoenen ze het best kunnen dragen en dat ze vooral op tijd aan de bel moeten trekken als patiënten huidafwijkingen opmerken.

Oncologische zorgpaden

“Deze informatie proberen we ook in de oncologische zorgpaden te krijgen, met goede informatiefolders, zoals die van de EADV, en goede websites. Hopelijk wordt het geven van dergelijke adviezen voor oncologen dan ook routine.” Galimont ziet graag dat oncologen zich ervan bewust worden – voor zover dat nog niet zo is – dat patiënten echt kunnen lijden onder bijwerkingen van de huid, dat met preventieve maatregelen veel leed voorkomen kan worden en dat ze patiënten altijd kunnen doorsturen naar de dermatoloog. “Als onco-dermatoloog zoek ik graag contact met oncologen”, zegt zij. “Ik hoop dat wij een met onze nieuwe richtlijnen en informatiefolders een goede bijdrage kunnen leveren aan de oncologische zorg voor patiënten met bijwerkingen van de huid.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Een medifoor gebruiken in medische gesprekken: zeven tips

Een medifoor is een getekende metafoor die helpt bij het eenvoudig uitleggen van medische begrippen. Charlie Obihara is initiatiefnemer van het Medifoor platform en legt uit hoe ze te gebruiken. “Ook voor volwassenen is het goed om de informatie juist te verpakken.”

Casus: man met koorts, malaise en huiduitslag

Een 36-jarige man heeft klachten van koorts, malaise en huiduitslag. Hij is 3 weken geleden teruggekeerd van een vakantie naar Bangkok. Wat is uw diagnose?

Spraakherkenning zorgt voor minder administratielast

Spraakherkenning leidt tot snelle, efficiënte dossiervoering voor de arts. Harm Wesseling legt uit hoe dit in de praktijk wordt gebruikt en welke winst er behaald kan worden. “Artsen kunnen eerder hun rapportage afronden. Dat hoeven ze dan niet ’s avonds nog te doen.”

Verlies­sensitief werken in de zorg

Artsen: herken en erken verlies bij de patiënten, stelt Herman de Mönnink. Hiermee kunnen leed en complicaties worden voorkomen. “Op het moment dat je ruimte neemt voor je eigen emotionele werkstress, kun je ook ruimte nemen voor de kant van de patiënt.”

Casus: patiënt met pijnlijke oorschelp en gewrichtsklachten

Dit is de tweede keer dat u deze 32-jarige patiënt ziet met dezelfde klacht. Vandaag gaat de pijnlijke rechter oorschelp ook gepaard met gewrichtsklachten. Het gehoor is goed en patiënt heeft geen neusobstructie of een inspiratoire stridor. Er is geen trauma in de anamnese. Wat is uw diagnose?

Casus: man met buikklachten en veranderd defecatiepatroon

Een man wordt gestuurd naar de polikliniek in verband met geleidelijk toenemende buikklachten met een verandering van het defecatiepatroon. Wat is uw diagnose?

AI-gestuurd model verbetert doorstroom

Esther Janssen ontwikkelde een AI-gestuurd model dat voor de operatie al voorspellingen doet over het ontslagmoment van een patiënt en de benodigde nazorg, en zo de doorstroom te verbeteren. “Hiermee kun je eerder schakelen, door nazorgpartners te benaderen.”

SPAT voor allergietesten

Senne Gorris bedacht de SPAT: een automatische machine die alle allergiekrasjes in een keer zet. Dit maakt de testen betrouwbaarder en sneller. “De resultaten zijn na een kwartier bekend en overal waar de SPAT wordt gebruikt zijn de testen en dus de uitslagen gelijk.”

Machte­loosheid drijft artsen tot ‘medische gas­lighting’

De uitdrukking ‘medische gaslighting’ popt steeds vaker op in discussies onder ontevreden patiënten en in de medische wereld zelf. Marlies van Hemert legt uit wat dit betekent en hoe om te gaan met de patiënt als een diagnose uitblijft. “Bescheidenheid helpt.”

Casus: patiënt met probleem bij uitsteken tong

Uw 24-jarige ietwat schuchtere patiënt 'steekt' zijn tong direct naar u uit als u vraagt wat u voor hem kan doen. Daarna vervolgt hij dat hij maar één probleem heeft... Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx