Neuroloog prof. dr. Van Laar: ‘Onderzoek naar Parkinson is opmaat naar personalized medicine’

Is Parkinson vooral een bewegingsstoornis? En is het überhaupt slechts één ziekte, of zijn er allerlei verschillen bij het ontstaan van Parkinson? Het onderzoek ‘Parkinson op maat’ gaat twee jaar lang een grote groep patiënten volgen om in de toekomst meer persoonsgerichte behandelingen te kunnen bieden. Neuroloog prof. dr. Van Laar: “Het is buitengewoon spannend om dat uit te zoeken.”

Onder de naam Parkinson op maat wordt onderzoek gedaan naar het ontstaan en het verloop van de ziekte van Parkinson. Onderzoekers volgen een grote groep patiënten twee jaar lang om nieuwe kennis op te doen die een basis kan bieden voor persoonsgerichte behandelingen. “Dat is hard nodig”, zegt medeonderzoeker prof. dr. Teus van Laar, neuroloog in het UMCG, “want de ziekte van Parkinson is ingewikkeld en de uiteenlopende symptomen zijn voor iedereen anders. Met de ene patiënt kan het tien jaar na de diagnosestelling nog goed gaan, terwijl de andere na vijf jaar al ernstige gezondheidsklachten heeft.”

Ontstaan Parkinson

Erfelijkheid blijkt een belangrijke rol in het ziektebeloop te spelen, weten onderzoekers inmiddels. “Maar we weten ook nog steeds heel veel niet”, zegt Van Laar. “Tien jaar geleden dachten we nog dat het vooral een bewegingsstoornis was, nu vragen we ons steeds meer af of het eigenlijk wel één ziekte is. Patiënten bij wie de ziekteverschijnselen beginnen met een dominante tremor doen het beter dan patiënten bij wie eerst stijfheid, traagheid of somberte optreedt. Dat zegt al iets over subtypen en misschien ook over verschillen bij het ontstaan van de ziekte. Het is buitengewoon spannend om dat uit te zoeken.”

Beweegaspecten

Het onderzoek maakt gebruik van hersenscans, moleculaire analyses, maar ook een onderzoekshorloge. “Bij het onderzoek zijn meerdere centra betrokken en dat horloge is vooral iets waarvoor het Parkinsoncentrum van het Radboudumc het initiatief heeft genomen”, zegt Van Laar. “Het is een wearable die de beweegaspecten bij Parkinson in kaart brengt. Zeker relevant, want dat soort informatie krijgen we nu alleen fragmentarisch uit vragenlijsten. Zo’n horloge meet het continu in de tijd. Heel interessant, erg hip, maar zeker met een serieuze belofte.”

Koppel data aan bevindingen

De moleculaire analyses en hersenscans zijn niet nieuw in Parkinsononderzoek, zegt Van Laar, maar vinden nog niet zo structureel en grootschalig plaats als zij nu in het kader van dit onderzoek wel doen. “Het is inmiddels mogelijk om voor een vrij gering bedrag alle genen in kaart te brengen die bij Parkinson een rol spelen. In dit onderzoek kunnen we deze data koppelen aan de andere bevindingen die we in kaart brengen, daarin zit de grote winst van dit onderzoek. Het vormt een opmaat naar toepassing van personalized medicine bij de ziekte van Parkinson. Oncologie loopt daarin voorop en we hopen met Parkinson dezelfde slag te kunnen slaan.”

Voor het onderzoek zijn alle patiënten benaderd die tot maximaal vijf jaar geleden gediagnosticeerd zijn. “De bereidheid onder hen om mee te werken is groot”, zegt Van Laar. “Ze zien het belang want ze hopen dat het onderzoek tot resultaten leidt die niet alleen het beloop van de ziekte gunstig beïnvloeden maar ook meer kennis bieden over de basis die aan de ziekte ten grondslag ligt.”

Wereldwijd delen

De onderzoeksgegevens zullen wereldwijd worden gedeeld. “Dat is wel de nieuwe manier van omgaan met wetenschappelijke data”, zegt Van Laar. “Het is nog niet zo lang geleden dat het gewoon was voor onderzoekers om gegevens voor zichzelf te houden. Het feit dat wij dit nu niet doen, is ook een van de redenen waarom dit onderzoek van de grond kon komen en gefinancierd kon worden.” Die financiering komt voor het grootste deel van Verily, het onderdeel van Google dat zich richt op het verzamelen en delen van wetenschappelijke gegevens op het gebied van de gezondheidszorg.

De inclusie van patiënten loopt nog door tot het einde van dit jaar. Meer informatie: www.parkinsonopmaat.nl.

Lees meer over: