DOQ

Stap­pen­plan voor moeilijk te behan­delen reuma­toïde artri­tis

Er is toenemende aandacht voor moeilijk te behandelen reumatoïde artritis (RA). Onderzoek van Nadia Roodenrijs, reumatoloog in opleiding in het UMC Utrecht, leidde tot een stappenplan voor het gestructureerd benaderen en behandelen van deze patiëntengroep. “Het is belangrijk om met een holistische blik te kijken naar moeilijk te behandelen patiënten.”

Nadia Roodenrijs is in juni 2021 gepromoveerd op haar onderzoek en houdt er nog steeds presentaties over. Zoals recent op het voorjaarscongres van NERASS, de Nederlandse vereniging voor reumachirurgie. Op zulke bijeenkomsten merkt ze dat het onderwerp leeft bij behandelaars. “Behandelaars herkennen het probleem van moeilijk te behandelen RA. Het stappenplan is inmiddels bekend en in het UMCU wordt het regelmatig gebruikt.”

“We wilden beter begrijpen waardoor sommige patiënten klachten houden, mede om onherstelbare schade te voorkomen”

Onderzoeker en reumatoloog in opleiding Nadia Roodenrijs

Grote groep

Ondanks nieuwe medicatie, waaronder biologicals en JAK-remmers, blijft bij naar schatting 5 tot 20% van de RA-patiënten de ziekte moeilijk te behandelen. “In aantallen gaat het in ons land om circa 13.000 tot 50.000 mensen”, weet Roodenrijs. “Dat is dus een grote groep. We wilden met ons onderzoek beter begrijpen waardoor sommige patiënten klachten houden, mede om onherstelbare schade aan gewrichten te voorkomen.”

Haar onderzoek bestond uit twee projecten. In het ene project zijn moeilijk te behandelen patiënten op vele punten vergeleken met patiënten met minder moeilijk te behandelen RA, om zo mogelijke oorzakelijke factoren te vinden. “We hebben daarbij veel breder gekeken dan alleen medicijngebruik. Het gaat om een heterogeen ziektebeeld waarbij meerdere factoren kunnen bijdragen aan het blijven bestaan van klachten. De onderzochte moeilijk te behandelen groep was met 52 patiënten niet heel groot, maar het heeft toch veel informatie opgeleverd.”

Geen ontstekingen

De onderzoekers konden drie groepen onderscheiden. De eerste waren RA-patiënten met actieve ontstekingen die gewoonweg geen reactie hebben op de therapie, wellicht vanwege nog onbekende lichamelijke of genetische factoren. De andere twee groepen waren mensen met klachten die niet werden veroorzaakt door ontstekingen. “Het zijn mensen die mogelijk hun medicatie niet goed innemen of ontevreden zijn over de behandeling, en mensen bij wie iets anders aan de hand is zoals angst, obesitas of pijn. Medicatie tegen RA zal dan niet helpen.”

“We hebben met experts praktijkervaringen gedeeld en daar is het stappenplan uitgekomen”

Eenduidige definitie

Het tweede project is gedaan met een Europese werkgroep van reumatologen, verpleegkundigen, ergotherapeuten en patiënten. Gezamenlijk is als eerste een eenduidige definitie geformuleerd van wat moeilijk te behandelen RA precies is. Kortgezegd moet een patiënt minimaal op twee biologicals en/of JAK-remmers met een ander werkingsmechanisme hebben gefaald, moeten er klachten en/of tekenen zijn van actieve ziekte en moet de behandeling door patiënt en/of behandelend arts als een probleem worden gezien. Zo’n definitie is belangrijk voor bijvoorbeeld interdisciplinaire besprekingen en onderzoek. Vervolgens is besproken hoe deze patiëntengroep in de praktijk beter is te benaderen en behandelen.

Ervaringen gedeeld

“We hebben uitgebreid literatuuronderzoek verricht en hebben met experts praktijkervaringen gedeeld over deze groep patiënten”, vertelt Roodenrijs. “Uiteindelijk is daar het stappenplan uitgekomen. De eerste stap is nagaan of de patiënt voldoet aan de definitie van moeilijk te behandelen RA. De volgende stap: controleren of de gestelde diagnose klopt. Daarna kan de behandelaar analyseren of sprake is van een gewrichtsontsteking, of wellicht toch een andere bijkomende aandoening de gewrichtsklachten verklaart. Het is belangrijk om patiënten met andere klachten en therapie-ontrouwe patiënten te identificeren. In de behandeling kun je bij hen betere informatievoorziening, gedragsmatige benadering en/of leefstijlverbetering meenemen. Bij patiënten met aangetoonde gewrichtsontsteking en die hun medicatie goed innemen, kun je bij te weinig effect switchen naar andere medicatie.”

“De kosten bij moeilijk te behandelen RA zijn bijna 2x zo hoog vergeleken met minder moeilijk te behandelen RA”

Twee keer zo veel kosten

Het stappenplan vraagt wel extra tijd en aandacht voor de patiënt. In de dagelijkse praktijk kan dat erbij inschieten en wordt soms te snel geswitcht naar bijvoorbeeld een andere biological. Roodenrijs: “Het is belangrijk om de patiënt met een holistische blik te bekijken, en dus niet alleen aandacht te hebben voor de medicatie. Er zijn ook andere opties zoals orthopedie, fysiotherapie, revalidatie of begeleiding door een reumaverpleegkundige of psycholoog.”

Deze uitgebreide aanpak brengt tevens extra kosten met zich mee. Maar wellicht betaalt zich dat op de langere termijn terug. “Het onnodig veranderen van medicatie is eveneens duur”, stelt Roodenrijs. “Uit mijn onderzoek bleek dat de kosten bij moeilijk te behandelen RA bijna twee keer zo hoog zijn vergeleken met minder moeilijk te behandelen RA, met name als ontstekingsactiviteit geen grote rol speelt. Het kan dus lonen om extra aandacht te besteden aan deze patiënten. Het moet nog wel worden onderzocht hoe dat vorm kan krijgen in het zorgtraject en hoe we zorgverzekeraars hierin mee kunnen krijgen. Naast mijn opleiding hoop ik hier de komende jaren verder onderzoek naar te kunnen doen.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx