DOQ

Kinderarts-neonatoloog dr. Been: ‘Zuigelingensterfte neemt af naarmate sigaretten duurder worden’

In landen waar publieke ruimten volgens de wet rookvrij zijn, zijn vroeggeboorten onder baby’s en daalt het aantal ziekenhuisopnamen van kinderen met astma of een ernstige luchtweginfectie. Mede dankzij dit soort onderzoeksbevindingen- én de daaruit voortvloeiende adviezen aan de overheid – is kinderarts-neonatoloog Jasper Been genomineerd voor een Rookvrije Generatie Award 2018. “Ellende waarmee ik werd geconfronteerd in de zorgpraktijk, vormde aanleiding voor wetenschappelijk onderzoek naar manieren om de gevolgen van roken te voorkomen.”

Kinderarts-neonatoloog Jasper Been uit het Erasmus MC heeft eind maart de Rookvrije Generatie Award 2018 niet gewonnen. Maar een nominatie op zich is natuurlijk al een mooi compliment aan het adres van Been voor zijn inzet om de negatieve gevolgen van roken en meeroken te voorkomen. En wellicht nog belangrijker: dit initiatief van de Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en Longfonds laat zien dat ook artsen buiten de formele kaders van hun vakgebied politieke invloed kunnen uitoefenen om de maatschappelijke gevolgen van roken verder in te perken.

Zuigelingensterfte

“In de kliniek zie ik dagelijks baby’s die veel te vroeg zijn geboren en een te laag gewicht hebben”, vertelt Been. “Dit vergroot de kans op overlijden. Roken en meeroken dragen bij aan het risico op vroeggeboorte. Hetzelfde kan worden gezegd bij aangeboren afwijkingen, wiegendood, babysterfte tijdens de zwangerschap en cognitieve problemen op latere leeftijd. Ellende waarmee ik werd geconfronteerd in de zorgpraktijk, vormde een aantal jaren geleden de aanleiding om me wetenschappelijk te verdiepen in manieren om de gevolgen van roken te voorkomen.”

Minder ziekenhuisopnamen

Het leidde onder meer tot een onderzoeksconclusie over de positieve uitwerking van wettelijk voorgeschreven rookvrije ruimten. Been: “Met mijn onderzoeksgroep zag ik dat in Groot-Brittannië jaarlijks 350 kinderen minder stierven rondom de geboorte dan vóór de maatregel. Verder daalde het aantal ziekenhuisopnamen vanwege luchtweginfecties met elfduizend per jaar.”

Effect accijnsverhoging tabak

Been en de zijnen namen eveneens deel aan een studie in 23 EU-landen naar de gevolgen van accijnsverhoging op tabak. “Hier constateerden we een daling van de zuigelingensterfte naarmate de sigaretten duurder werden. Dit effect werd getemperd als er ondanks de accijnsverhoging goedkope sigarettenmerken op de markt bleven.”

Totstandkoming regeerakkoord

Met dit soort onderzoeken heeft Been zich in de kijker gespeeld bij media en beleidsmakers. Zo maakt hij deel uit van de Taskforce Rookvrije Start, die tijdens de totstandkoming van het laatste regeerakkoord de formateur en toekomstige coalitiepartners attendeerde op de gewenste ‘rookvrije generatie’. Uiteindelijk werd dit thema daarin opgenomen.

Been: “De Taskforce Rookvrije Start streeft ernaar dat kinderen rookvrij kunnen opgroeien. Niet alleen omdat dit gezondheidsrisico’s op jonge leeftijd voorkomt, maar ook omdat het de kans verhoogt dat zij dan later niet zelf gaan roken. In de Taskforce zijn alle beroepsverenigingen vertegenwoordigd die te maken hebben met ongeboren en jonge kinderen. Het ministerie van VWS heeft ook zitting.”

Advies aan andere artsen

Samen met onder meer het Trimbos-instituut – de initiatiefnemer – en VWS werkte hij ook aan de landelijke richtlijn ‘Behandeling van tabaksverslaving en stoppen-met-roken ondersteuning bij zwangere vrouwen’. Die is vooral bedoeld voor gynaecologen en verloskundigen. Been heeft ook een advies voor huisartsen, longartsen, cardiologen en eigenlijk alle andere medisch specialisten.

“Maak de risico’s van roken bespreekbaar bij mensen met een kinderwens of vrouwen die al zwanger zijn. Of in het algemeen: bij mensen in de vruchtbare leeftijd. Ook als ze bij wijze van spreken met een enkelverstuiking op het spreekuur komen. Waak daarbij voor een geheven vingertje. Probeer iemands intrinsieke motivatie te vinden om te stoppen met roken. Bijvoorbeeld: een gezonde zwangerschap. Of: geld besparen. Goede voorbeelden van motiverende gespreksvoering zijn te vinden via de e-learning Rookvrije Start op de website van het Trimbos-instituut.”

Patiënten motiveren tot stoppen

Wil de patiënt stoppen met roken? Dan is het belangrijk dat de zorgverlener weet naar wie hij kan verwijzen voor hulp en ondersteuning. Been: “Soms zijn er bijvoorbeeld mogelijkheden voor een POH in je praktijk die patiënten helpt te stoppen met roken. En via het Trimbos-instituut vind je een overzicht van deskundige begeleiders in het hele land.”

 

 

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx