SPING-blok biedt pijnstilling en kwaliteit van leven

Voor kwetsbare patiënten met een proximale heupfractuur in de palliatieve fase is opereren vaak geen optie meer. Dankzij de intrathecale toediening van fenol – het zogenaamde SPING-blok – krijgen deze patiënten een goede pijnbehandeling waarmee hun kwaliteit van leven geoptimaliseerd kan worden. Miriam van der Velden (Amphia Ziekenhuis, Breda) legt uit wat de mogelijkheden van deze techniek zijn. “Juist bij patiënten in de laatste levensfase is kwaliteit van leven enorm belangrijk. Dat betekent voor de meeste mensen niet alleen adequate pijnstilling maar ook zo min mogelijk (extra) interventies en het ontbreken van vervelende bijwerkingen.”

Miriam van der Velden, anesthesioloog/pijnspecialist en voorzitter van het transmuraal palliatief adviesteam, benadrukt als eerste de relatie tussen kwetsbaarheid en het valrisico en daarmee de kans op een heupfractuur. “Vaak wordt aangenomen dat (hoog)bejaarden overlijden als gevolg van een heupfractuur na een valpartij. Vallen is echter een uiting van kwetsbaarheid en daarom vallen mensen. Met andere woorden; men wordt niet kwetsbaar van een heupfractuur, men ís het al.”

Geen goed alternatief

Hoe zorg je bij kwetsbare ouderen met een proximale femurfractuur, uitgebreide comorbiditeit en een beperkte mobiliteit voor adequate pijnstilling en een geoptimaliseerde kwaliteit van leven als een niet-operatieve behandeling het meest wenselijk is? “Eigenlijk is dit vraagstuk afkomstig vanuit een ethische vraag”, aldus Van der Velden. “Voor deze groep patiënten hadden we geen goed alternatief. Er is weliswaar het pericapsulaire zenuwgroep (PENG)-blok waar onderzoek naar loopt, maar de uitkomsten zijn in de praktijk helaas vaak teleurstellend. In de palliatieve fase is behoefte aan een pijnbehandeling die bijna 100% werkzaam is en waarmee patiënten zo snel mogelijk terug kunnen naar hun woonvorm (meestal een verpleeghuis).”

SPING-blok

Van der Velden en collega-anesthesioloog/pijnspecialist Frank de Loos bedachten medio 2021 een nieuwe palliatieve pijnbehandeling: het spinal phenol in glycerol (SPING)-blok. “Hierbij hebben we gebruik gemaakt van doorontwikkeling van een bestaande techniek waar we veel mee werken: de ruggenprik en fenol.” Retrospectief in hun eigen ziekenhuis onderzochten zij het effect van het SPING-blok op pijnstilling en kwaliteit van leven bij kwetsbare ouderen met een proximale heupfractuur en een levensverwachting van enkele maanden.

“Al een jaar lang word ik veelvuldig gebeld door collegae die benieuwd zijn naar onze ervaringen”

Adequate pijnstilling

In deze onlangs gepubliceerde studie zijn tien kwetsbare patiënten met een proximale femurfractuur, uitgebreide comorbiditeit en beperkte mobiliteit beschreven. De gemiddelde leeftijd van de patiënten was bijna 90 jaar. De resultaten lieten zien dat de gemiddelde pijnscore in de eerste 4-8 uur na behandeling sterk daalde. Na behandeling met het SPING-blok konden alle patiënten pijnvrij rechtop zitten. Uit de resultaten blijkt volgens Van der Velden dat het SPING-blok een veelbelovende pijnbehandeling voor kwetsbare oudere patiënten met een proximale femurfractuur is.

Belangstelling voor SPING-blok

Inmiddels hebben Van der Velden en haar collegae 80 patiënten met SPING-blok behandeld. Ze merkt dat deze nieuwe pijnbehandeling steeds meer gaat leven. “Al een jaar lang word ik veelvuldig gebeld door collegae elders in Nederland die benieuwd zijn naar onze ervaringen. Op congressen, geriatrie- en traumadagen praat ik er over waardoor het SPING-blok steeds verder bekend wordt. We denken eraan om de toepassing van het SPING-blok prospectief te onderzoeken. Binnen afzienbare tijd zullen we het protocol publiceren en delen met collegae zodat deze methode gestandaardiseerd ingezet kan worden.”

“De richtlijn is nu te weinig palliatief ingestoken”

Veranderen praktijk

Van der Veldens grootste wens is het veranderen van de richtlijn. “Die is nu te weinig palliatief ingestoken. In Nederland zien we jaarlijks 18.000 heupfracturen op de spoedeisende eerste hulp. Een significant deel van deze patiënten is kwetsbaar en weer een deel daarvan is zeer beperkt mobiel. Dat betreft met name de verpleeghuispatiënten die uit bed vallen. Voor die groep is het SPING-blok een ideale oplossing als er niet (meer) geopereerd kan worden.” Daarnaast ziet Van der Velden ook een bredere inzet van deze behandeling dan alleen bij de patiënten met fracturen. “Bijvoorbeeld bij palliatieve ischemische vaatpatiënten die veel pijn ervaren. Met de onderhavige studie is in ieder geval een duidelijk draagvlak voor het SPING-blok gecreëerd dat een goede basis vormt voor meer onderzoek bij diverse populaties.” 

Referentie: Van der Velden MWA, et al. Palliatieve pijnbehandeling bij proximale femurfractuur. Ned Tijdschr Geneeskd. 2024;168:D7901.

Lees meer over: