Huisarts Laumen: ‘Tref maatregelen voor palliatieve zorg thuis in deze coronacrisis’

Hoe ga je als huisarts en palliatief kaderhuisarts om met een acute palliatieve sedatie in de thuissituatie bij een oudere vrouw? Een vrouw bij wie je vrijwel zeker weet dat corona in het spel is? Huisarts Daniëlle Laumen maakte dit mee, twee dagen na de grote corona-uitbraak in het zuiden van het land.

“Ik had geen tijd voor reflectie toen ik met deze situatie werd geconfronteerd”, vertelt huisarts Daniëlle Laumen (De Notenboom Huisartsen Roermond). “Ik zag een heel snel verlopend zorgbeeld met acute nierinsufficiëntie dus ik moest handelen. Ik had handschoenen en een mondkapje, maar de witte jas die ik bij me had, had een verkeerd formaat en moest ik dus omgekeerd aantrekken. De vrouw lag in een ongemakkelijke houding op bed en was al stervende, haar man stond er ontredderd bij en hoestte. Gelukkig had ik alles bij me om de sedatie goed te verrichten, maar omdat ik dienst had moest ik de man vervolgens alleen achterlaten. En bij het weggaan vroeg ik me toch even af: ben ik nu zelf besmet?”

“Normale palliatieve zorg is nu met de coronacrisis niet mogelijk. Dit betekent dat huisartsen voorbereid moeten zijn op een acute situatie zoals mij die was overkomen.”

Palliatieve zorg in acute situaties

Een schrijnende situatie, vond ze het. Ze schreef haar frustratie over hoe het proces verliep van zich af op haar LinkedIn-pagina en dat bleef niet zonder gevolgen. “In eerste instantie deed ik dat vooral voor mezelf’, vertelt ze, “maar al snel kwam ik tot de conclusie dat dit ook anderen kan overkomen. Normale palliatieve zorg is nu met de coronacrisis niet mogelijk en dit betekent dat huisartsen voorbereid moeten zijn op een acute situatie zoals mij die was overkomen.”

“Enkele huisartsen vroegen zich af of ik niet wat te hard van stapel liep. Dat kon ik ze niet kwalijk nemen trouwens, ze hadden op dat moment nog lang niet allemaal in beeld welke zorgvragen met corona op hen af zouden komen”

Langzame confrontatie met realiteit

Hoe werd op haar bericht gereageerd? “Toch wel wisselend”, zegt Laumen. “Geestelijk verzorgers reageerden positief, collega’s in het palliatieve netwerk ook. Maar enkele huisartsen vroegen zich af of ik niet wat te hard van stapel liep. Dat kon ik ze niet kwalijk nemen trouwens, ze hadden op dat moment nog lang niet allemaal in beeld welke zorgvragen met corona op hen af zouden komen. Het lijkt een soort olievlek die ze heel langzaam met de realiteit confronteert.” Enkele patiënten reageerden ook. “Die waren heel dankbaar dat ik de palliatieve zorg in deze crisissituatie bespreekbaar maakte”, zegt ze.

Duidelijke afspraken

Na de plaatsing van het bericht gebeurde in korte tijd heel veel. Voor de regio Limburg is een palliatief sedatie-protocol tot stand gekomen en is vastgelegd wat de inhoud van een coronatas van een huisarts moet zijn die deze zorg verleent. Ook is informatie verstrekt over communicatie met risicopatiënten, en zijn afspraken gemaakt met thuiszorgorganisaties over hoe zij moeten handelen als het palliatieve traject toch langer duurt en dus ook zij een rol moeten spelen. Er is voldoende beschermingsmateriaal voor de professionals. En op de huisartsenpost is een onderverdeling in ‘schoon’ en ‘vies’ gemaakt.

“‘Wat zegt u nu dokter? Mijn moeder moet wel naar het ziekenhuis kunnen hoor’, dat soort reacties hoor ik wel van familieleden. Terwijl ik de mensen om wie het gaat een beter sterfbed thuis gun”

Surprise question-patiënten bellen

Laumen zelf heeft een uitdraai gemaakt van al haar surprise question-patiënten (‘Verwacht u dat deze patiënt over een jaar nog leeft?’) en is die gaan benaderen. “Ik probeer er drie tot vijf per dag te bellen”, vertelt ze. “De meesten reageren daar positief op, maar onder hun familieleden – de kinderen – is dat toch vaak een ander verhaal. ‘Wat zegt u nu dokter? Mijn moeder moet wel naar het ziekenhuis kunnen hoor’, dat soort reacties hoor ik wel. Terwijl ik de mensen om wie het gaat een beter sterfbed thuis gun. Je voelt de weerstand. Ik probeer dan in gesprek te blijven en meestal komen we er dan ook wel uit, maar dat vergt wel extra energie natuurlijk.”

Dilemma’s door weinig testen

Maar er is nog een ander probleem. “We testen veel te weinig”, vertelt Laumen. “Daardoor weten we niet wie wel en niet Covid-19 heeft en dat brengt ethische dilemma’s met zich mee. Denk maar aan die vrouw over wie ik op LinkedIn schreef. Was bij haar sprake van het coronavirus? Ik vermoed vrijwel zeker van wel, maar ik kon het niet testen want daarvoor had ik de materialen niet. Wat betekent dit voor haar begrafenis? En hoe moet haar man afscheid van haar nemen? Er moet echt veel meer getest worden, maar we krijgen nog steeds geen testmateriaal.”

Lees meer over: