Voorkom burn-out in palliatieve zorg door structurele aanpassingen

Op team- en organisatieniveau veranderingen doorvoeren helpt zorgverleners in de palliatieve zorg om burn-outs te vookomen. Dat stelt onderzoeker Anne-Floor Dijxhoorn. Uit een studie van Dijxhoorn en collega’s van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) blijkt dat onder zorgverleners die palliatieve zorg verlenen een grote behoefte bestaat aan organisatiebrede steun op emotioneel en praktisch vlak. “Zorgverleners binnen de palliatieve zorg ondernemen zelf al veel, maar niet alles ligt binnen hun invloedssfeer”, aldus Dijxhoorn.

Anne-Floor Dijxhoorn werkte bij het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) mee aan de ontwikkeling van het kwaliteitskader palliatieve zorg, dat verscheen in 2017. Uit de ontwikkeling van dit kader vloeide haar onderzoek voort naar de emotionele impact die het verlenen van palliatieve zorg heeft op zorgverleners. Dijxhoorn en haar collega-onderzoekers publiceerden de bevindingen van deze cross-sectionele studie onlangs in het tijdschrift Journal of Pain and Symptom Management.

Alarmsignalen

“Burn-out is het eindstadium van een langer proces,” vertelt Dijxhoorn. “Uit de studie bleek dat 69 procent van de respondenten een gemiddelde burn-outscore heeft en twee procent scoort hoog of heel hoog.” De studie werd uitgevoerd onder leden van beroepsvereniging Palliactief en bevat de gegevens van 179 respondenten.  Zeven procent van de respondenten bleek zich wel eens ziek te moeten melden wegens symptomen van burn-out. “Voordat er sprake is van een volledige burn-out kunnen mensen echter al ernstige symptomen ervaren,” vertelt Dijxhoorn. “Zoals vermoeidheid, het verlies van emotionele controle, of het overmatig emotioneel afstand nemen van het werk.” Volgens Dijxhoorn is het belangrijk dat zorgverleners aandacht voor deze symptomen hebben. “Let hierop bij jezelf, maar ook bij elkaar. Een gevoel van afnemende bekwaamheid kan bijvoorbeeld leiden tot ‘doordraven’. Of misschien zie je iemand de schouders ophalen over een hevige gebeurtenis, wat kan wijzen op overmatig emotioneel afstand nemen. Door hier met elkaar over te praten en elkaar op tijd rust te laten nemen, kun je ernstiger problemen voorkomen.”

“Organisaties kunnen de emotionele veiligheid binnen een team vergroten door tijd en ruimte te creëren voor intervisie”

Organisatiebrede veranderingen

De respondenten van de studie gaven aan zelf al veel activiteiten te ondernemen om burn-outklachten te voorkomen. Toch stelde 23 procent dat dit niet genoeg was voor het bereiken van een gezonde werk-privébalans. Waar zorgprofessionals vooral behoefte aan bleken te hebben, is het meer kunnen delen van impactvolle gebeurtenissen met collega’s, een groter gevoel van emotionele veiligheid en een minder hoge werkdruk. “Dat zijn allemaal zaken die niet binnen de invloedssfeer van het individu liggen,” aldus Dijxhoorn. “Op organisatie- en teamniveau is er dus vooral nog winst te behalen. Organisaties kunnen bijvoorbeeld de emotionele veiligheid binnen een team vergroten door tijd en ruimte te creëren voor intervisie. Ze kunnen ervoor zorgen dat impactvolle situaties bespreekbaar worden en dat zaken niet worden weggewuifd.”

“Zorgverleners kunnen twijfelen aan bijvoorbeeld hun gespreksvaardigheden”

Goede scholing

Naast de organisatorische uitdagingen, wijst Dijxhoorn ook op het belang van goede scholing. “Palliatieve zorg heeft niet alleen emotionele impact doordat zorgverleners met ernstig zieke en stervende patiënten werken. Er kan ook sprake zijn van een ingewikkelde symptoomlast en zorgverleners kunnen twijfelen aan bijvoorbeeld hun gespreksvaardigheden. Dit kan voor stress zorgen en onderwijs kan mensen hierbij helpen.”

“De een heeft de behoefte om te praten, de ander wil een stuk gaan hardlopen”

Bewustwording

Volgens Dijxhoorn is bewustwording de belangrijkste stap bij het voorkomen van burn-outs binnen de palliatieve zorg. “De meeste zorgverleners binnen de palliatieve zorg kunnen hun werk prima aan, als er maar aandacht voor dit soort thema’s is. Door bewustwording kan iedereen ook onderzoeken wat voor hem of haar het beste werkt. De een heeft de behoefte om te praten, de ander wil een stuk gaan hardlopen om even niet aan het werk te denken. De behoeften verschillen per individu en per situatie. Maar je komt pas tot een goede oplossing als er eerst bewustwording is en deze zaken structureel goed besproken worden.”

Referentie: Dijxhoorn AQ, Brom L, van der Linden YM, Leget C, Raijmakers NJ. Healthcare professionals’ work-related stress in palliative care: a cross-sectional survey. J Pain Symptom Manage. 2021 Apr 14:S0885-3924(21)00284-0. doi: 10.1016/j.jpainsymman.2021.04.004.

Lees meer over: